Titelillustration: Dirk Wieczorek

Startseite Aussprache Grammatik Lektion 3 Lektion 4 Übersetzungen zu Lektion 4 Grammatik zu Lektion 4 Lektion 5

Lektion 4 / leciono kvar


In dieser Lektion lernen Sie die noch ausstehenden Laute des Esperanto kennen,
außerdem das Zahlensystem und einen weiteren großen Teil der Wortformen des Esperanto.


<1.0> <-ar-> Elparoli: <eŭ> <ej>
Kiel sonas "eŭ" kontraŭ "eu":
"eŭ" sonas kiel unu silabo, nome "e" kaj mallonga "u",
"eu" estas du vokaloj, nome "e" kaj "u" en du apudaj silaboj.

Elparolu nun mem:
Eŭropo 'Europa': Eŭ-ro-po (tri silaboj),
neŭtra 'unbestimmt': neŭ-tra (du silaboj),
neŭtrala 'neutral': neŭ-tra-la (tri silaboj)
kontraŭ:
neutila 'unnütz': ne-u-ti-la (kvar silaboj),
neu 'verneine': ne-u (du silaboj)

La sono "ej":
La elparolo de "ej" estas "e" kaj "j", en unu silabo. (Ne kiel "aj"!).

Elparolu nun mem:
hejmo 'Zuhause': hej-mo (du silaboj),
kontraŭ:
nei 'verneinen': ne-i (du silaboj), feino 'Fee': fe-i-no (3 silaboj)


Vortoj por la parencoj:
Mia parencaro


<1.1>
Frato de mia patro aŭ de mia patrino estas onklo de mi.
Filo de mia onklo estas kuzo de mi.
Mi havas dek gekuzojn.
Filo de mia frato aŭ de mia fratino estas nevo.
La patro de mia patro aŭ de mia patrino estas mia avo.
Filo de mia filo aŭ de mia filino estas nepo.


<1.2> <bo-> <pra->
La familio de mia edzo (aŭ edzino) estas mia bofamilio.
La patro de mia edzo (aŭ edzino) estas do mia bopatro.
La edzo de nia filino estas nia bofilo.

Por parencoj, kiuj estas du generaciojnpli for de mi, multaj vortoj havas la antaŭ-silabon pra-.

Ekzemploj:

Frato de miaj avojavinoj estas mia pra-onklo.
La gepatroj de miaj geavoj estas miaj prageavoj.
La gefiloj de miaj genepoj estas miaj pragenepoj.

Ĉiu parenco antaŭ miaj prageavoj estas mia pra-ulo.


<1.3> Vortoj, kiuj estas neŭtraj aŭ ne neŭtraj pri la sekso

"Parenco" estas seksneŭtra vorto, ankaŭ pra-ulo.
La aliaj vortoj por parencoj ne estas seksneŭtraj,
ĉar de ili ekzistas formoj ekskluzivaj por viroj kaj virinoj:
- La formoj sen "-in-" nomas ekskluzive virojn.
- Ĉiuj formoj kun -in- nomas ekskluzive virinojn.

Uzu ankaŭ la vorton "amiko" seksneŭtre!

Ekzemplo:
"Vi demandas, kiom da amikoj mi havas. Mi havas ok amikojn."
Oni nun ne scias, ĉu estas virajvirinaj amikoj.

Ankaŭ la vorton "li" oni uzas foje seksneŭtre:
Se oni ne scias, ĉu iu individuo estas viraina, oni diras "li".


<1.4>
Ne parenca al mi estas mia amiko, nek nia kun-ulo.

En mia parencaro estas entute 26 (dudek ses) homoj.


<2.0> <-u>
Formu novajn vortojn por parencoj


<2.1> Fratino de unu el miaj gepatroj estas {?} de mi.

<2.2> La patrino de mia edzino estas mia {?}.

<2.3> Frato de mia edzino estas {?} de mi.

<2.4> La kvin gefiloj de mia fratino estas miaj {?}.

<2.5> La gepatroj de miaj gepatroj estas miaj {?}.

<2.6> La gepatroj de mia edzo estas miaj {?}.

<2.7> La naŭ gefiloj de miaj gefiloj estas miaj {?}.

<2.8> Filo de mia onklo estas {?} de mi.

<2.9> La patrino de mia patrino estas mia {?}.

<2.10> Filo de mia avino estas mia {?}{?} de mi.

<2.11> La gefratoj de mia frato estas: miaj {?} kaj miaj {?} kaj mi.

<2.12> Filino de mia avino estas mia {?}{?} de mi.

<2.13> Filino de miaj geonkloj estas {?}.

<2.14> La sep genevoj de mia onklo estas: miaj {?} kaj miaj {?} kaj mi.


<3.0> <-ind->
Via familio

Respondu nun jenajn demandojn pri via individua familio!
(Ŝercumoku eble:
"Ho, mi bedaŭras, ke jes / ne!" aŭ: "Bedaŭrinde mi (ne) estas / havas ...!")


<3.1>
Se vi studas,
ĉu vi loĝas ĉe via familio, aŭ for:
en studenta hejmo, en privata ĉambro?

<3.2> Ĉu viaj geavoj vivas ankoraŭ?

<3.3> Kiom da gefratoj vi havas?

<3.4> <plej>
Se vi havas gefratojn,
ĉu vi estas la plej aĝa el viaj fratoj kaj fratinoj?

<3.5>
Mi ne scias vorton en Esperanto:
Kion oni diras anstataŭ "filo de la onklo"?

<3.6> Ĉu vi estas edzo/edzinofraŭlo/fraŭlino?

<3.7>
Se vi estas edzo/edzino:
Ĉu via bofamilio estas malgranda?

<3.8> Ĉu vi konas bildon kun unu el viaj pra-uloj?

<3.9> Ĉu vi volas havi multajn genepojn?

<3.10>
Mi ne scias vorton en Esperanto:
Kion oni diras anstataŭ "filino de la gefiloj"?

<3.11>
Ĉu vi volas diri al mi,
kiom da nevinoj vi havas?

<3.12> Ĉu "pra-onklino" estas la ĝusta vorto por "frato de la avino"?


<4.0> <Zahlen>
La sistemo de la nombroj en Esperanto


Nombroj estas gravaj, ĉar ili estas tre oftaj en la ĉiutaga vivo.
Oni aplikas ilin por nombri, mezuri kaj kalkuli.

La nombrovortoj de Esperanto estas:
nul, unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek, cent, mil.


Daraus ergeben sich durch Kombination die Grundzahlen, z.B.:
dek tri (13), okdek kvin (85), mil naŭcent tridek unu (1931) usw.

Die Ordnungszahlen sind die entsprechenden Adjektive:
nula, unua, dua, …, deka, dek-unua, …

Die Zahladverbien sind die entsprechenden Adverbformen:
unue, due, …, deke, dek-unue, …

Por tre grandaj nombroj ekzistas jenaj substantivoj:
miliono (unu unuo kaj ses nuloj), miliardo (unu unuo kaj naŭ nuloj) kaj biliono (unu unuo kaj dek du nuloj).

Ĉu vi volas lerni pliajn detalojn pri la Esperanta nombrosistemo?
Tiam legu ĉe <Zahlen> en la gramatiko.


<4.1>
Kaj nun bonvolu montri, kiel oni nombras en Esperanto:

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10

Kaj nun legu ankaŭ aliajn formojn de la nombrovortoj:

1a leciono, 2a leciono, 3a leciono, ... kaj tiel plu

1e, 2e, 3e, ... k.t.p.


<4.2>
Legu tiujn nombrojn en Esperanto:
0
47
24
99
13
81
40
12
67
11


<4.3>
Kaj nun legu jenajn nombrojn en Esperanto:
100
247
324
999
613
781
940
512
167
111


<4.4>
Kaj nun uzu ankaŭ la nombrovorton "mil" (1.000):

3.247
7.324
2.008
9.011
28.333
1.547
18.175
11.111
654.823


<4.5> <-as>
Apliku nun Esperanto-nombrojn por kalkulo:

Kiom estas unu plus sep?
Kiom estas dek unu minus tri?
Kiom estas tri oble naŭ?
Kiom estas mil cent tri minus kvin?
Kiom estas dek oble cent?
Kiom estas minus ses plus ses?

Nun vi scias nombri kaj kalkuli en Esperanto.
Gratulu mem al vi!


<4.6> <-er-> Apliko de facila kalkul-metodo
(malgranda ŝerco)

Unua persono:
Kiom da mono vi ricevas, se mi donas al vi naŭcent naŭdek eŭrojn
kaj okdek ok cendojn plus dek du cendojn?

Dua persono:
Hm, mi bezonas facilan kalkul-metodon ...
Ho, jen, tiu metodo taŭgas:
Se mi havas la tutan sumon ekskluzive en cendo-moneroj, estas multa mono,
sed se mi havas la naŭcent naŭdek eŭrojn en biletoj, estas malmulta mono, ĉu?


<5.0> <-is> <-os>
Pliaj tempoformoj en Esperanto


<5.1>
Bruno kaj lia skeptika amiko

Antaŭ nelonge Bruno en sia studenta hejmo interparolis kun alia studento,
kies nomo estis Udo.
Bruno komunikis al li: "Morgaŭ mi estos for, mi vizitos miajn gepatrojn."
Udo moke kritikis:
"Ĉu vi anoncis vian viziton al ili?
Nome, se vi iros tien tiel, kiel vi nun aspektas, ili ne rekonos vin."
Tiam Bruno estis iom kolera kaj respondis:
"Ba, ili jes rekonos min, ankaŭ se mi aspektas alie ol antaŭ unu jaro,
kiam mi for-iris el la familia hejmo por studi tie ĉi."
Udo ridetis: "Mi estas certa, ke vi apenaŭ solvos tiun problemon.
Sed ni vidos, ĉu mi estas prava."


<5.2>
Kio okazis hieraŭ en la hejmo de gesinjoroj Majer.

Hieraŭ gesinjoroj Majer estis en la familia ĉambro.
Sinjorino Majer legis libron, sinjoro Majer legis gazeton.
Tiam, post longa tempo, nome post pli ol unu jaro, venis ilia filo Bruno, kiu volis viziti ilin.
Ĉu li tial surhavis elegantajn vestojn?
Ne, li aspektis tute mal-eleganta.


<5.3>
Li estis nur en subĉemizo kaj pantalono, surhavis nek ĉemizon nek ŝuojn,
kaj, kio estis la plej malbona afero, liaj haroj estis tiel longaj,
ke nenio de lia vizaĝo estis videbla.
Tial la gepatroj ne rekonis la ŝajnan fremdulon kaj ili demandis:
"Kia individuo venas jen al nia domo?
Lia antaŭo iom similas al Bruno,
sed tiu senŝu-ulo tie ja ne povas esti nia filo!"


<5.4>
Apenaŭ Bruno estis antaŭ la pordo de la domo,
tiam lia patro malfermis ĝin kaj vokis kolere:
"He ho! Kion vi volas tie ĉi?
For! Aŭ mi vokos la policon!"

Tio ŝokis Brunon tiom, ke li ne respondis,
sed kuris for, sen diri ion.
Do, lia skeptika amiko Udo fakte pravis.


<6.0>
Ŝerca dialogo: Granda talento


<6.1>
Unua persono:
"Saluton! Mi longe ne plu vidis vin. Ĉu vi fartas bone?"
Dua persono:
"Saluton! Jes, mi fartas bone, dankon! -
Atentu, bonvolu doni al mi viajn manojn!
Mi povas legi iliajn liniojn, pri via sorto."

<6.2>
1a persono:
"Tio fakte interesas min. Ĉu vi povas legi mian sorton el la linioj de miaj manoj?"
2a persono:
"Jes, kompreneble!
Atente rigardu ĉi tiujn liniojn.
Vidu, jen estas via vivo-linio. Ha, tre longa kaj akra!
Tio signifas, ke vi longe vivos. Sen gravaj akcidentoj."

<6.3>
1a persono (kun ironio):
"Ho, kiel agrabla!
Kompreneble mi ĝojas aŭdi tion, sed ..."
2a persono:
"Estas la vero, kredu min!
Kaj jen via koro-linio, kiu montras, ĉu vi multe amas.
He, mi vidas grandan amon. Kia bonŝanco por vi!"

<6.4>
1a persono:
"Ha, tio emocias min! Ĉu tio estas vera?
Ĉu vi povas vidi pli da detaloj?"
2a persono:
"Mi bedaŭras, kun bona volo ne.
Mi vidas nur, ke nova amo-afero estas verŝajna.
Sed jen via mono-linio.
Vidu, ĝi indikas ke vi baldaŭ ricevos monon ..."

<6.5>
1a persono:
"Kiom bonŝance!
Vi havas vere grandan talenton, kiu meritas gratulon.
(Per akra moko)
Ĉu mi tiam povas peti vin, amike prunte doni al mi cent eŭrojn?"

(Kaj nun ludu vi la ŝercon!)


<7.0> <indirekte Rede>
Indirekte Rede im Esperanto


<7.1>
La tempo de la rekta parolo en Esperanto estas ankaŭ la tempo de la nerekta parolo.

Im Deutschen steht bei der indirekten Rede der Konjunktiv:
Er sagte: "Ich komme bald." => Er sagte, dass er bald käme.
Im Esperanto bleibt einfach dieselbe Zeitform:

Li diris: "Mi venos baldaŭ." => Li diris, ke li venos baldaŭ.

Stellen Sie sich nun vor, dass Sie jemandem den Dialog aus Abschnitt 6 wiedererzählen.
Sie beginnen als Einleitung mit:
"Gestern traf Monika nach langer Zeit ihre alte Freundin Birgit wieder."
(Monika ist die 1. Person, Birgit die 2. Person.)
Geben Sie nun den restlichen Dialog in indirekter Rede wieder.
Der Anfang wird für Sie noch im nächsten Abschnitt gemacht.


<7.2> <ek->
"Monika salutis Birgit(on). Tiu diris, ke ŝi povas legi la liniojn de la manoj de Monika.
Monika demandis: ..."
kaj tiel plu
Nun ekparolu mem!

Ein ausführlicher Vorschlag für den Rest der Nacherzählung in indirekter Rede findet sich bei den Übersetzungen dieses Abschnitts.


<8.0> <-n (Richtung)>
Indiki direkton

Um im Esperanto eine Richtungsangabe (wohin?) von einer Ortsangabe (wo?) zu unterscheiden, wird die Richtung durch die Markierung -n angezeigt. (Näheres siehe Grammatik)

La viro iras sur la strato.
Kie iras la viro? Sur la strato. (Indiko de loko)

La viro iras (el sia domo) sur la straton.
Kien iras la viro? Sur la straton. (Indiko de direkto)

Ankaŭ adverboj, kiuj indikas direkton, ricevas markon -n:
La virino ne estas hejme, ŝi iras hejmen.
La arbo staras antaŭe sur la tero / surtere.
La arbo falas antaŭen sur la teron / surteren, ĝi terenfalas.

Malantaŭ la prepozicio "al" oni ne uzas indikon de direkto,
ĉar "al" indikas ekskluzive direkton:
Ekzemple: La viro venas de la strato al sia domo.


<8.1>
Formulieren Sie mit Hilfe der Vorgaben weitere Beispiele für die Unterscheidung von Ort und Richtung nach folgendem Muster:

Vorgaben:
(bebo, kuŝi, en, lito) (patro, meti, bebo, en, lito)

Daraus erzeugte Sätze:

La bebo kuŝas en la lito.
Kie kuŝas ĝi?
En la lito! (loko)

La patro metas la bebon en la liton.
Kien li metas la bebon?
En la liton! (direkto)

Die Vorgaben bestehen aus zwei Teilen, die in Klammern eingerahmt sind.
Der Richtungsfall kann in der ersten oder der zweiten Vorgabe gebraucht werden - oder auch gar nicht!
Wenn sowohl die Richtung als auch der Ort möglich ist, wird ein Hinweis gegeben (
loko 'Ort', direkto 'Richtung'), ob man Ort oder Richtung ausdrücken soll.
Außer den Fragewörtern
kie? und kien? werden Sie auch noch andere benötigen.


Nun die weiteren Vorgaben:

<8.2>
(lakto, ne, en, botelo) (patrino, meti, lakto, en, botelo)

<8.3>
(direkto: bildo, fali, sur, tablo) (bildo, fali, de, tablo)

<8.4>
(mi, veni, en, hejmo) (mi, vivi, en, hejmo)

<8.5>
(infano, sidi, en, ĉambro) (infano, iri, el, ĉambro)

<8.6>
(patrino, teni, libro, en, mano) (patrino, meti, libro, sur, tablo)

<8.7>
(filo, rigardi, al, televid-aparato) (direkto: filo, rigardi, en, libro)

Bemerkung:
Nach
rigardi, meti, skribi und einigen anderen Verben findet sich auch oft die einfache Ortsangabe anstatt der Richtung. (Einfluss der jeweiligen Muttersprache.)

<8.8>
(sinjorino, veni, el, domo) (studento, veni, al, studenta hejmo)

<8.9>
(loko: infano, salti, en, lito) (direkto: infano, salti, en, lito)

<8.10>
(botelo, fali, el, mano) (direkto: botelo, fali, sub, lito)

<8.11>
(filo, esti, en, ĉambro) (direkto: tiam, filo, iri, antaŭ, ĉambro)

<8.12>
(patro, iri, al, ĉambro) (patro, sidi, en, ĉambro)

<8.13>
(bildo, pendi, sur, muro) (direkto: bildo, fali, apud, lampo)

<8.14>
(direkto: hundo, salti, en, ĉambro) (loko: hundo, salti, en, ĉambro)

<8.15>
(kato, veni, de sub, la, tablo) (direkto: kato, iri, sub, tablo)

<8.16>
(gepatroj, rigardi, en, bebolito) (gepatroj, rigardi, al, fileto)


<9.>
Ripeto de la vortoj por parencoj


Unue vi povas kopii jenan skemon de la familianoj: <Skemon montri!>

Rigardu nun la skemon kun la kestoj:
En la centro estas kesto kun la vorto "Mi".
Ĉirkaŭ ĝi estas pliaj kestoj kun vortoj por parenco(j).
Ĉu vi memoras tiujn vortojn?

Skribu nun en ĉiun keston la ĝustan vorton por parenco(j), dum vi diras (ekzemple):

La individuo maldekstre apud "Mi" estas mia edz(in)o.
Do, mi skribas "edz(in)o" en la keston apud "Mi".

La kestoj super "Mi" estas por miaj gepatroj.
Do, mi skribas "patro" en la maldekstran keston kaj "patrino" en la dekstran keston.

Patro kaj patrino estas miaj gepatroj.
Do, mi skribas "gepatroj" en la keston super "patro" kaj "patrino",

kaj tiel plu, kaj tiel plu ...

Ĉu vi sukcesos?
Rigardu poste la solvon.


<10.0> Ni kantu!
Bv. kanti jenan kanton kaj ripetu tiel la nombro-vortojn.

La kanto ekas per "10 boteloj", sed en la postaj strofoj la nombro estas ĉiam unu malpli.


Infanokanto

<10.1> <...'> (Auslassungszeichen / Apostroph)
Dek boteloj pendas sur la mur',
dek boteloj pendas sur la mur'.
Sed se akcidente falos unu nur,
tiam naŭ boteloj pendos sur la mur'.


<10.2>
Naŭ boteloj pendas sur la mur',
naŭ boteloj pendas sur la mur'.
Sed se akcidente falos unu nur,
tiam ok boteloj pendos sur la mur'.

Ok boteloj pendas sur la mur' ...


Certe vi antaŭscias la daŭrigon de tiu ĉi kanto, ĉu ne?

Finu la kanton per:


<10.3> (La fino de la infanokanto)
Unu botelo pendas sur la mur',
unu botelo pendas sur la mur'.
Sed se akcidente falos tiu nur,
tiam nul boteloj pendos sur la mur'.


<11.0> <-aĵ-> Elparolo: La sonoj < ĵ > kaj < ĥ >
La alfabeto de Esperanto


En la alfabeto de Esperanto estas kvin literoj kun "ĉapeloj",
nome "ĉ", "ĝ", "ŝ", plie "ĵ" kaj "ĥ".
Per tio vi konas la kompletan Esperanto-alfabeton.
La sonoj <ĵ> kaj <ĥ> estas la plej maloftaj konsonantoj.
Same malofte oni vidas vortojn kun la litero "ĥ", eble jes "eĥo" kaj "ĥoro".

Vortoj kun la litero "ĵ" estas pli oftaj.
Tiu konsonanto estas ekzemple en unu sufikso, nome -aĵ-.
Per -aĵ- oni formas vortojn por konkretaj objektoj,
"aĵo" tial signifas 'Ding', 'Sache'.

Kompletigu jenajn frazojn per la uzo de la sufikso -aĵ-:


<11.1>
Ĉu vi deziras ricevi trink{?}manĝi dolĉ{?}?
Pardonu, mi deziras, kaj trink{?}, kaj dolĉ{?}, se eblas.

<11.2>
La patro ne povas legi la skrib{?}.
La skribo estas tro malbona, ne legebla.

<11.3>
Estas la tempo por la tagmanĝo.
La manĝ{?} staras sur la tablo.

<11.4>
Ĉu ni trinku iun alkohol{?} kune?
Ne, dankon. Sed ĉu mi povas ricevi sen-alkohol{?}? Ĉu tio estas ebla?

<11.5>
En Esperanto ĉiuj substantivoj havas la fin{?} -o.

<11.6>
En gazeto oni legas multajn nov{?}.

<11.7>
La gramatiko estas la special{?} de specialisto, nome de gramatikisto.


<12.0> <-us> La us-formo de la predikato
Se mi estus vi, mi malĝojus.
(plia dialogo kun ŝerca enhavo)


<12.1>
1a persono (virino): Ho, hodiaŭ mi estas ..., mi dirus: feliĉa.
2a persono: Ĉu mi povus ekscii kial?

<12.2>
1a persono: Jes, kompreneble. Ĉu vi eble konas Hugon?
2a persono: Jes, mi konas lin. Kio estas kun li? Mi ŝatus scii pli.

<12.3>
1a persono: Aŭdu, li estas mia nova amiko,
kaj hieraŭ mi kuiris unuafoje por li.
2a persono: Gratulon! Kaj kion li poste diris?

<12.4>
1a persono: Li diris amike, ke estis manĝaĵo, kiu estus pli taŭga por reĝo.
Kiom da simpatio! Tio tre emociis min.
2a persono: Hm, se mi estus vi, tiam mi pro tio eble ne estus tiom feliĉa,
ĉar Hugo, tiu ulo, malbone ŝercis.

<12.5>
1a persono: Kiel? Ĉu vi ne estus ĝoja?
2a persono: Tute ne, sed kolera.
Li havas hundon, ĉu ne? Ĉu vi konas ties nomon?

<12.6>
1a persono: Ne, kiu estas ĝia nomo?
2a persono: Hugo nomas ĝin Reĝo ...

(Nun du aliaj personoj ludu ankaŭ tiun ĉi ŝercon!)


<13.0>
Ripeto de novaj vortoj
Kompletigu jenajn frazojn kaj tiel dialogu kune.
Ek!


<13.1>
{Mein} nomo estas Hugo. {Was} estas via nomo?
Mi {bin} Beate.

Beate, vi diris, ke vi volas {lernen} la vortojn por la {Zahlen} en Esperanto.
Jes, la {ersten} nombrojn mi konas: unu, du, tri, kvar, kaj tiel plu.

Bone, kiuj do estas ankoraŭ novaj por vi?
La nombroj super {zehn}.

Estas nur du vortoj por nombroj super dek, nome {hundert} kaj {tausend}.
Ĉu nur du? Ĉu ne estas {weitere} vortoj por nombroj super mil?

Ho jes, sed ilin oni malofte {benutzt}: miliono, miliardo, biliono.
Dankon, nun mi konas ĉiujn.

<13.2>
Longe ni ne {haben uns unterhalten}!
Ĉu vi entute ankoraŭ scias, kio estas dialogo?
Mi demandas kaj vi {antwortest}.

Eble vi nomas tion dialogo! Mi ne ŝatas tion.
Bone, {dann} vi demandu kaj mi respondu.

En ordo! Facila demando: Kiom estas ses oble {siebzehn}?
Ho, ne, mi ne volas {rechnen}. Diru pli gravan demandon!

Bone, jen: {Warum} la vorto "miliono" havas la finaĵon -o,
sed la vortoj por la {weniger} grandaj nombroj ne?
Ba, gramatiko! - Ĉar {Million} estas substantivo.

Kaj kial la aliaj {Zahlwörter} ne ankaŭ estas substantivoj?
Estas, ĉar, ĉar, ... Hm, tio {wahrhaftig} estas problemo.

Kaj ĉu vi {nicht mehr} memoras la solvon?
{Leider} ne.

Mi demandas kaj demandas, kaj vi ne {weißt} la respondon.
Tiel oni ne povas komuniki kune.
Tiun demandon mi {habe ... gehört} je la unua fojo.
Pri {Wortformen} demandu specialiston, mi ne estas gramatikisto.

Ne estu kolera! Memoru: "Unu malinteligentulo povas demandi {mehr als} dek inteligentuloj povas respondi."
Vi mokas min, sed bedaŭrinde vi estas prava.

<13.3>
Frazoj, kiujn oni ofte {hört}:

Kiel oni agas, {so} la aliaj reagas.

Kies monon mi {bekomme}, ties {Lied} mi kantas.

Ne parolu {lange}, ekagu!

Kie estas volo, tie estas vojo.


<13.4>
Kiu estas {dieser} viro tie? Ĉu vi {kennst} lin?
Tiun mi {durchaus} konas. Estas sinjoro Majer.

Ĉu vere? Mi ne rekonis lin. Al mi li ŝajnis (esti) fremda.
{Komm}, ni iru tien!

Ne, bedaŭrinde mi ne havas tempon kaj ŝatus for-iri.
{Ach was}, vi certe havas iom da {Zeit} por trinki {etwas} kune.

<13.5>
Kiu estas la viro {rechts} de Heiner?
Estas {Herr} Bolte, la patro de Beate.

Ne, sinjoro Bolte sidas maldekstre de {ihm}.
{Oh, in Ordnung}, dekstre sidas {mein} amiko Bruno.

Kaj ĉu tiu virino {neben} li estas lia edzino?
{Geht nicht}, li estas ja {Junggeselle}.
Tiu virino estas {Fräulein} Bolte.

{Hm}, ŝi ne sidas apud sia patro, sed apud via amiko Bruno.
Ĉu inter ili {vielleicht} estas am-rilato?
Ne, kaj {hör auf = beende}, demandi privatajn aferojn.

<13.6>
Sur la {Bild} mi vidas ĉambron. Tie {sitzt} s-ro Majer.
Li legis {eine Zeitung}, sed nun li {betrachtet} la longajn harojn de sia mal-eleganta filo.
{Wie beschaffen} estas la haroj?
{Oh}, ili estas tro longaj, oni ne plu vidas la {Gesicht}.

Kaj kion s-ino Majer havas en la {Hand}?
Libron, ŝi {hält} libron en la mano.

Ĉu ŝi {weiß}, ĉu la junulo estas ilia filo?
{Nein}, ankaŭ ŝi ne scias tion.

Rigardu, sur la tablo {liegt} lampo.
{Sie} ne kuŝas, ĝi staras.

Ho jes! Kaj ĉu tie {hängt} bildo sur la muro de la {Zimmer}?
Jes, kaj sub {ihm} sidas s-ro Majer.

Se tiu bildo {fällt (= fallen wird)} de la muro, s-ro Majer havos {Pech}.
Bonŝance tio ne {wird passieren}.

<13.7>
Vidu, {da (verweisend)} sidas Heiner, eleganta kiel ĉiam!
Mi ne nur vidas, mi ankaŭ {höre} lin.

Kaj kiuj junulinoj sidas dekstre kaj {links} {daneben}?
Tiuj estas Karin kaj Monika, ili estas {Schwestern}.

Ĉu vi scias, {was} estas la familia nomo de ili?
Jes, {er} estas Bolte.

{Was} vi diris? Mi ne {habe verstanden}.
Ĉu mi tiom malbone {ausspreche}? - Bolte!

{In Ordnung}! Nun mi komprenis, {danke}!
<13.8>
Saluton, Lore! Ĉu vi iras al Esperanto-{Kurs}?
Jes, {er} ŝajne estas bona.

Certe estas intensa kurso, {nicht wahr}?
Jes, jen estas kun-ulo de mi, kiu ankaŭ iras {dorthin}.
{Insgesamt} ni estas {acht} kurs-anoj.

Kial ne {mehr} da personoj estas en la kurso?
Mi ne {weiß}, ankaŭ mi ne komprenas tion.

Nek mi, Esperanto estas ja {leichte} lingvo.
Kion vi faris {gestern}?

Mi {habe ... gelesen} libron.
Ĉu vi ne havas televid-{Apparat}?

Jes, {aber} mi ne volas tiom {fernsehen}.
Nek mi. Ankaŭ mi ne {habe ferngesehen} hieraŭ.

<13.9>
{Guten Tag}, s-ino Bolte! Ĉu via bebo trinkas {Milch} el la botelo?
Bonan tagon, s-ino Majer! Jes, {es} trinkas multe.

Kaj kion diras la {mehr} aĝa frateto?
Li demandas, {warum} ni havas monon por bebo, sed ne por {Fernsehapparat}.

Pardonu, ke mi pri tio {schmunzele}.
Mi komprenas {das}, ankaŭ mi {habe gelächelt}.

La okuloj de via edzo estas {blau}, {nicht wahr}? Via filo vere {ähnelt} lin.
Jes, tion diras {auch} aliaj.

Kaj de vi li havas la {blonden} harojn.
Jes, tio {kann} esti. Mi ne estas {sicher}.

Ĉu vi havas {große} familion?
Jes, mi havas {viele} parencojn.

Ĉu via onklo havas gefilojn?
Jes, mi havas tri {Vettern und Kusinen}.

Kaj ĉu ankaŭ via fratino havas gefilojn?
Ankaŭ, jes! Mi havas unu {Neffen} kaj du {Nichten}.

Sed ĉu vi ankoraŭ ne estas avino?
Ĉu de niaj malgranduloj? Vi {scherzen}!

<13.10>
Ĉu vi aŭdis, ke nia amikino Birgit scias legi la {Linien} de la manoj?
Jes, mi scias {das}.

Ŝi {sah} en la linioj de miaj manoj mian sorton kaj diris, ke mi longe {leben werde}.
Kaj certe ankaŭ, ke vi ne {haben wirst} gravajn akcidentojn, sed {viel} monon.

Jes, de {wo} vi scias tion?
Ŝi legis la liniojn ankaŭ de miaj {Hände}.

Kaj ĉu ŝi ne {wirklich} havas grandan {Talent}?
Jes, {ich} petis ŝin tial, {leihweise} doni al mi monon.

Bona ideo! Kaj ĉu vi {erhieltst} monon de ŝi?
Ne, ŝi eble havas talenton, sed malpli da mono {als} mi.

<14.0>
Assoziativ Wortpaare zusammenstellen (Wortschatzübung)

Finden Sie zu jedem der folgenden Wörter ein dazu bedeutungsmäßig passendes, verwandtes (z.B. auch das Gegenteil, manchmal mehrere Möglichkeiten) und formulieren Sie einen ganzen Satz dazu.
Diese Übung ist nicht nur zur Auflockerung da, sondern dient zur Unterstützung der Speicherung von Wörtern im Gehirn, weil das Gedächtnis überwiegend assoziativ (nach ähnlichen oder verwandten Bedeutungen) arbeitet.

Beachten Sie:
Das passende Wort muss keineswegs auch irgendwo unter den vorgegebenen Wörter links vorkommen!
"{??}" steht für mehr als ein Wort.


14.01 demandi
14.02 viro
14.03 kiu?
14.04 kien
14.05 sidi
14.06 dekstra
14.07 Bone!
14.08 kaj
14.09 intensa
14.10 multe
14.11 s-ro Majer
14.12 antaŭo
14.13 tio
14.14 sinjoro kaj
sinjorino Majer
14.15 vira amiko
14.16 seĝo
14.17 blanka
14.18 diri
14.19 pantalono
14.20 de kiu
14.21 junulo
14.22 en
14.23 tro
14.24 ŝi
14.25 li/ŝi/ĝi
14.26 vidi
14.27 piedo
14.28 super
14.29 kial
14.30 kuŝi
14.31 gepatroj
14.32 rideto
14.33 trinki
14.34 sen
14.35 doni
14.36 iri
14.37 agi
14.38 sub
14.39 pli
14.40 kiel
14.41 plus
14.42 ol
- 14.01 {?}
- 14.02 {?}
- 14.03 {?}!
- 14.04 {??}
- 14.05 {?}
- 14.06 {?}
- 14.07 {??}!
- 14.08 {?}
- 14.09 {?}
- 14.10 {?}
- 14.11 {??}
- 14.12 {?}
- 14.13 {?}
- 14.14 {??}

- 14.15 {?}
- 14.16 {?}
- 14.17 {?}
- 14.18 {?}
- 14.19 {?}
- 14.20 {?}
- 14.21 {?}
- 14.22 {?}
- 14.23 {?}
- 14.24 {?}
- 14.25 {?}
- 14.26 {?}
- 14.27 {?}
- 14.28 {?}
- 14.29 {?}
- 14.30 {?}
- 14.31 {?}
- 14.32 {?}
- 14.33 {?}
- 14.34 {?}
- 14.35 {?}
- 14.36 {?}
- 14.37 {?}
- 14.38 {?}
- 14.39 {?}
- 14.40 {?}
- 14.41 {?}
- 14.42 {?}

<15.0>
Ĉu taŭgas -as, -is, -os aŭ -us?

Kiujn frazojn oni povas kompletigi per -as (Präsens), -is (Präteritum), -os (Futur) aŭ -us (Möglichkeit)?
Se pli ol unu formo estas ebla, nomu ĉiujn.

Memoru nun, kio okazis ĉe la domo de ges-roj Majer, kiam ilia filo Bruno volis viziti ilin.


<15.1>
Antaŭ nelonge Bruno hav{?} la ideon, viziti siajn gepatrojn.

<15.2>
Sed est{?} pli bone, se Bruno antaŭe anonc{?} sian viziton al ili.

<15.3>
Bedaŭrinde li ne far{?} tion kaj vizit{?} ilin sen averti ilin.

<15.4>
Se la vizaĝo de Bruno est{?} videbla, la gepatroj certe rekon{?} lin.

<15.5>
Sen ŝuoj kaj kun mal-elegantaj vestoj li aspekt{?} - mi dir{?} - kiel stranga individuo.

<15.6>
Se oni tiel vest{?} sin, est{?} kompreneble, ke aliaj homoj vok{?} "For!"

<15.7>
Se Bruno dir{?} ion al sia patro, tiam tiu eble rekon{?} lin.

<15.8>
Kuri for sen diri ion ne pov{?} solvi problemon.

<15.9>
Se s-ro Majer memor{?} la tempon, kiam li mem est{?} juna, li verŝajne ne tiom akre reag{?}.

<15.10>
Ĉu Bruno por postaj vizitoj pret{?}, vesti sin pli elegante?
Tion oni ne pov{?} diri, sed la gepatroj ja vid{?} tion.


<16.0>
Facilaj dialogoj por ripeti novajn vortojn


<16.1a>
Unue bv. kompletigi jenajn frazojn de dialogo.

Ĉu via {Familie} havas multajn gefilojn?
Kalkulu {selbst}: ĉiu fratino havas unu fraton, kaj {jeder} frato unu fratinon.

Ho, tiam vere estas {viele} personoj.
Ne tre multaj, {insgesamt} estas nur du gefiloj.

Nun mi komprenas: Vi havas talenton por ŝerci.
Tio estas ĝusta. Vi kredis, ke vi bezonas talenton por {rechnen}, ĉu ne?

<16.1b>
Due bv. rediri nun tiun dialogon kaj uzu jenajn vortojn:

... via familio ... hav... mult... {Kinder = Söhne und Töchter}?
Kalkul... mem: {jede} fratino hav... 1 frato... kaj ĉiu frato 1 ... .

Ho, {dann} ... ver... mult... persono... .
Ne {sehr} mult... , entut... nur 2 gefil... .

Nun ... kompren... : Vi ... talent... por {scherzen}.
... ĝust... . Vi kred..., ... bezon... talent... {zum = um ... zu} kalkul... , {nicht wahr}?

<16.2a>
Unue bv. kompletigi la frazojn de jena dua dialogo.

Die schwatzhafte und neugierige Helga trifft Birgit auf der Straße.
Birgit ist genervt und beschließt, Helga tüchtig auf den Arm zu nehmen.

Helga: Saluton! {Wohin} vi iras?
Birgit: Mi iras al mia amikino {um ... zu} paroli kun ŝi.

Helga: Kaj {über} kio vi parolos kun ŝi?
Birgit: Mi havas {Liebesgeschichte} kun parenco.

Helga: Ne diru! Kiu estas {der Glückspilz}?
Birgit: Estas pranevo de onklo de mia {Schwiegervater}.

Helga: Tio ne estas tre {verwandt}, ĉu ne?
Birgit: Mia {Ehemann} dirus, ke jes. Li tre {schätzt} lin.

Helga: Ha, {was} vi diras? Ĉu via edzo konas {ihn}?
Birgit: Jes, {gewiss}. Tiu {Großneffe} de onklo de mia bopatro estas ja li {selbst}.

Helga: He, moki min povas mi mem.
(Birgit ridas moke, Helga for-iras kolere.)
<16.2b>
Due bv. rediri nun tiun duan dialogon kaj uzu jenan enhavon:

Helga:{begrüßt Birgit und fragt, wohin sie geht}
Birgit: {zu einer Freundin, um mit ihr zu sprechen}

Helga: {worüber?}
Birgit: {Liebesgeschichte mit einem Verwandten}

Helga: {Sag bloß (im Esperanto: Sag nicht) Wer ... Glückspilz?}
Birgit: {Großneffe von Onkel vom Schwiegervater}.

Helga: {... nicht sehr verwandt}
Birgit: {Mein Mann meint, doch, mag ihn}

Helga: {(Erstaunen)!? Dein Mann kennt ihn?}
Birgit: {Sicher: Großneffe Onkel Schwiegervater er selbst}

Helga: {Kann mich selbst verspotten}


<16.3a>
Unue kompletigu la frazojn de jena tria dialogo.

Ĉu vi {hast gehört} tion? Mia patro estas nun la {Ehemann} de la filino de mia edzino.
Mi ne komprenas. Ĉu li estas {also} edzo de sia {Enkelin}?

Ne, ne estas mia filino, sed nur tiu de mia edzino, de {anderer} patro.
{Zum Glück}! Tiam tio estas en ordo.

Ne, tio {gar nicht} estas en ordo. Mi estas nun la {Schwiegervater} de mia patro.
Ĉu vi {sein} bopatro? Ho jes, vi estas la patro de lia edzino.

Jes, kaj li ŝerce {nennt} min patro ...
Kaj kiel patro de via patro vi estas {deshalb} la avo de vi mem.

Ne ridu! Kaj {als} filo de mia {Schwiegersohn} mi estas ankaŭ mia nepo.
{Beende} tion, aŭ mi eble {so} multe ridegos, ke mi {werde fallen} sur la straton.

<16.3b>
Due kompletigu tiun trian dialogon per aliaj vortoj:

Ĉu vi aŭdis {das}? Mia patro estas nun la edzo de mia {Ehefrau}.
{Ich verstehe nicht}. Ĉu li estas do edzo de sia {Enkelin}?

Ne, ne estas mia {Tochter}, sed nur tiu de mia {Ehefrau}, de alia patro.
{Zum Glück}! {Dann} tio estas en ordo.

Ne, tio {gar nicht} estas {in Ordnung}. Mi estas nun la {Schwiegervater} de mia patro.
Ĉu vi {sein} bopatro? Ho jes, vi estas la patro de lia {Ehefrau}.

Jes, kaj li {scherzhaft} nomas min patro ...
Kaj kiel patro de via patro vi estas {deshalb} la {Großvater} de vi mem.

Ne ridu! Kaj {als} filo de mia {Schwiegersohn} mi estas ankaŭ mia {Enkel}.
Finu tion, aŭ mi {möglicherweise} tiel multe {werde vor Lachen brüllen}, ke mi falos {auf die Straße (Richtung!)}.

<16.4a>
Unue kompletigu la frazojn de jena kvara dialogo.

Bonan tagon, sinjorino Bolte!
Bonan tagon, sinjorino Kluge!

Diru al mi: Ĉu vi ne {schätzen} mian edzon, ĉu li estas {unsympathisch} al vi?
Mi {bitte [um] Verzeihung}, sinjorino Bolte! Kial vi demandas tion?
Ĉar mia edzo vidis vin {gestern} en la strato.
Li salutis, sed vi ne {haben zurückgegrüßt} kaj for-iris.
Tio {kann nicht sein}, sinjorino Bolte, ĉar:
unue: mi ne {kenne} vian edzon;
due: mi tute ne vidis lin en tiu strato;
kaj trie: mi ne {habe wiedererkannt} lin, kiam li salutis.

<16.4b>
Due diru nun, kial ne povas esti, ke sinjorino Bolte diras la veron:

"Sinjorino Bolte diras, ke ..., sed ŝi diras ankaŭ, ke ..." (nerekta parolo!)
...


<16.5a>
Unue kompletigu la frazojn de jena kvina dialogo.

Saluton! Estas la unua {Mal}, ke mi vidas vin kun {Hund}.
Saluton! - Jes, {das} estas la hundo de mia amiko.

Kaj {was} estas ĝia nomo?
Reĝo. {Schöner} nomo, ĉu ne?

Fakte! Kaj kiel longajn harojn {er} havas!
Oni {gar nicht} scias, kie estas la antaŭo kaj la malantaŭo.
Vi {machst Witze}. Ĉu vi ne vidas ĝiajn {Augen}? Tie estas la {Vorderteil}.

Ne, la tutan {Gesicht} mi ne vidas. Sed tiu {Ende}, kiu manĝas, estas la antaŭo, ĉu ne?
Tre inteligenta, jes. Ĉu vi konas plian {taugliche} metodon?

Jes: tiu fino, kiu "malmanĝas", estas la {Hinterteil}.
Vi {heute} vere estas ŝerculo. {Komm}, Reĝo, ni iru, li mokas nin.

<16.5b>
Due rediru nun tiun kvinan dialogon kaj uzu jenajn vortojn:

Salut... ! ... {das erste Mal}, ke ... vidas ... {mit} hund... .
... ! - Jes, ti... ... {Hund} de ... amiko... .

Kaj ki... {sein Name}?
{König}. Bel... nom..., ĉu ne?

Fakt... ! Kaj {welch lange Haare} ... hav... !
Oni tut... ne sci... , kie ... {Vorderteil} ... {Hinterteil}.
... ŝerc... . Ĉu vi ne vid... {seine} okul... ? {Da} ... antaŭo .

Ne, ... {ganze} vizaĝ... mi ne vid... . Sed {dieses} fin... , ki... manĝas, ... antaŭ..., ĉu ne?
Tre inteligent... , jes. Ĉu vi kon... {eine weitere} taŭg... metod... ?

Jes: ti... fin... , kiu "malmanĝas", ... {Hinterteil}.
Vi hodiaŭ ver... ... {Witzbold [Scherzmensch]}. Ven... , Reĝo, {lass uns gehen}, li {verspottet} nin.

<17.>
Skribi mem dialogon:
Kiel oni povas apliki Esperanton

Die Freunde Bruno und Udo treffen sich auf der Straße.
Drücken Sie den folgenden Dialog, zu dem nur Stichwörter angegeben sind, original in Esperanto aus.


(Gruß), Udo! (lange nicht gesehen) (was, machen, wenn, nicht arbeiten?)
(Gruß), Bruno! (viel zu tun, neues Hobby: Esperanto lernen)

Sag bloß! (seltsame Sprache, nicht wahr?) (kann, man, sprechen?)
Durchaus! (wie andere Sprachen) (viel leichter)

Aha (kann kaum glauben) (ich, Probleme, Grammatik)
Ich auch. (Aber: Esperanto, wenige Regeln, immer dieselben Formen)

Gut. (in Kurs? oder aus Buch?)
(Buch) (aber besser in Kurs lernen) (Sprache: kommunizieren mit anderen)

(ist richtig) (aber wie Esperanto anwenden?) (nicht, kennen, Leute, Esperanto sprechen)
(finden, Computer) (Netz, Esperantisten, viele Länder)

(auch persönlich treffen?)
Sicher! (Aktiv, Esperantist, organisieren, persönliche Begegnungen)

(aber: weder Zeit noch Geld?)
(einladen, Gast) (zu Hause sprechen)

(weiß nicht) (Probleme, zwischen, Kulturen)
(kann sein) (soll vorbereiten) (vorher schreiben)

(schon gemacht?)
(Ja, jetzt, Freund, fremdes Land)

(klingt gut) (interessiert mich) (Buch nennen, Esperanto lernen)
(klar, hier, leihweise, geben)

Vielen Dank! (dann, bald, wir, ein Gespräch führen, Esperanto)
(ich, sicher) Also, bis bald, Bruno!

Bis bald, Udo!


Startseite Aussprache Grammatik Lektion 3 Lektion 4 Übersetzungen zu Lektion 4 Grammatik zu Lektion 4 Lektion 5
Wörterbuch Esp.-Deutsch: a... al.. an.. ar.. b... bo.. c... ĉ... d... di.. do.. e... ek.. er.. f... fi.. fr.. g... ĝ... h... ĥ... i... in.. io.. j... ĵ... k... ki.. kl.. kon.. kr.. ku.. l... li.. m... me.. mo.. n... ni.. o... p... pe.. po.. pr.. r... ri.. s... se.. si.. so.. su.. ŝ... t... ti.. to.. u... v... vi.. vo.. z...
Wörterliste Deutsch-Esp.: Hinweise A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X ... Z