Titelillustration: Dirk Wieczorek

Startseite Übersetzungen zu Lektion 8 Lektion 9 Übersetzungen zu Lektion 9 Grammatik zu Lektion 9 Übersetzungen zu Lektion 10

Lektion 9, Lösungen und Übersetzungen / leciono naŭ, solvoj kaj tradukoj


<1.0>
Por enkonduki en parton de la Esperanto-kulturo /
Um in einen Teil der Esperanto-Kultur einzuführen:

"Amplifiki", historia muzikogrupo en Esperantujo
"Amplifiki", historische Musikgruppe in Esperantoland

Jam antaŭ jardekoj kelkaj junaj muzikemaj Esperantistoj el Svedujo kaj Danujo fondis la muzikogrupon Amplifiki.
Schon vor Jahrzehnten gründeten einige junge musikbegeisterte Esperantofreunde aus Schweden und Dänemark die Musikgruppe Amplifiki.

Plej altan famon el iliaj originalaj Esperanto-kantoj gajnis la titolo "Sola".
Das höchste Ansehen von ihren Original-Esperantoliedern gewann der Titel "Sola" .

Tiu mencias la ĉiujaran mondkongreson de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO), nome la Internacian Junularan Kongreson (IJK).
Dieser erwähnt den alljährlichen Weltkongress der Welt-Esperantojugend (TEJO), nämlich den Internationalen Jugendkongress (IJK).

Hinweis:
Das Wort "amplifiki" gibt es im Esperanto nicht. Evtl. war gemeint:
amplifi 'verstärken'.
Damit hätte aber das zotige Wortspiel
am': pli fiki nicht mehr gepasst.
Derben Humor hatten sie wohl, aber ihre Esperantokompetenz ließ seinerzeit noch zu wünschen übrig.


<1.1>
Sola
Allein

Mi pagis kotizon al IJK,
Ich zahlte einen Beitrag zum Internationalen Jugendkongress,

sed nenio restis al la vojaĝ‘.
aber nichts blieb für die Reise.

Mi pensis, ke tio tute ne gravas,
Ich dachte, dass das überhaupt nichts ausmacht,

kaj iris al la voj‘ kun mia pakaĵ‘.
und ging auf die Reise mit meinem Gepäck.

>Mi levis la manon, ridetis al la ŝoforoj,
Ich hob die Hand, lächelte die Fahrzeugführer an,

sed neniu haltis kaj kunportis min.
aber niemand hielt und nahm mich mit.


<1.2>
Post ses horoj en pluvo kaj vento mi frostis tiel,
Nach 6 Stunden in Regen und Wind war mir so kalt,

kaj ĉiuj aŭtomobiloj preterpasis min tiel rapide,
und alle Autos fuhren an mir so schnell vorbei,

kaj mi sentis min tiom sola …
und ich fühlte mich so sehr allein …


Refreno:
Kehrvers:

sola, sola, sola,
allein, allein, allein,

sentis min sola, sola, sola
fühlte mich allein, allein, allein


<1.3>
Sed finfine mi venis al la kongreso
Aber zu guter Letzt kam ich zum Kongress

kaj tie renkontiĝis kun karaj geamikoj,
und traf mich dort mit lieben Freunden und Freundinnen,

ni kisis, brakumis kaj estis gajaj.
wir küssten uns, umarmten uns und waren fröhlich.

De nun mi estis kun fratoj, patrinoj, avinoj
Ab jetzt war ich [zusammen] mit Brüdern, Müttern, Großmüttern

de la tuta mond‘ kaj tute ne sola …
der ganzen Welt und überhaupt nicht allein ...
certe ne sola …
sicher nicht allein …

sola, sola, sola,
allein, allein, allein

sola, sola sola
allein, allein, allein


<1.4>
Ĉar ĉi tie mi pensas estas bonega etoso,
Denn hier, denke ich, ist eine herrliche Atmosphäre

paco kaj amikeco,
Frieden und Freundschaft,

kaj mi esperas, ke neniu ĉi tie sin sentas
und ich hoffe, dass niemand hier sich fühlt

malgaja, malbela, malamata
trübsinnig, hässlich, ungeliebt

kaj certe, certe ne …
und sicher, sicher nicht …

sola sola, sola,
allein, allein, allein

certe ne sola, sola, sola
sicher nicht allein, allein, allein


<1.5>
Poste ni ĉiuj vojaĝis hejmen,
Danach reisten wir alle heim,

al niaj landoj en la tuta mond‘.
zu unseren Ländern in der ganzen Welt.

Kaj nun mi pensas pri miaj geamikoj,
Und jetzt denke ich an meine Freunde und Freundinnen,

mi sentas min iom malĝoja, malgaja,
ich fühle mich etwas traurig, trübsinnig,

kaj iom …
und etwas …

sola, sola, sola
allein, allein, allein

iom sola, sola, sola
etwas allein, allein, allein

kaj mi ploras …
und ich weine …


<1.6>
Imagu se ĉiuj homoj en la tuta mondo lernus Esperanton,
Stellt euch vor, wenn alle Menschen in der ganzen Welt Esperanto lernen würden,

povus esti, ke tiam neniam iu iel ie sentus sin …
könnte es sein, dass dann niemals irgendjemand irgendwie irgendwo sich fühlen würde …

sola, sola, sola
allein, allein, allein

sola, sola, sola
allein, allein, allein


Fonto:
Quelle:
Teksto kaj melodio: Kim J. Henriksen, Danujo (1983)
Text und Melodie: Kim J. Henriksen, Dänemark (1983)


<1.7>
La supra teksto estas nur unu versio el multaj, kiujn Kim kantis kadre de sennombraj aranĝoj.
Der obige Text ist nur eine Version von vielen, die Kim im Rahmen zahlloser Veranstaltungen sang.

Anstataŭ "mi frostis" legu "al mi frostis", anstataŭ "kunportis" legu "kunprenis" aŭ "kunveturigis".
Anstatt "ich war Frost" lies "mir war frostig", anstatt "trugen mit" lies "nahmen mit" oder "ließen mitfahren".

Popularaj kantoj estas ofte lingve ne fidindaj.
Volkstümliche Lieder sind oft sprachlich nicht vertrauenswürdig.

Muzik-speco:
Musik-Art:

Tiuspecan muzikon oni nomas rokmuziko, kvankam en Esperanto ekzistas alia samforma vorto "roko", kiu signifas 'granda ŝtono'.
Solche Art Musik nennt man Rockmusik, obwohl es im Esperanto ein anderes gleich geschriebenes Wort roko gibt, das "großer Stein" (Felsen) bedeutet.

Intertempe aperis (kaj malaperis) relative multaj pliaj muzikistoj, kiuj kreis verkojn en Esperanto kaj prezentis modernan muzikon.
Inzwischen sind relativ viele weitere Musiker erschienen (und verschwunden), die Werke auf Esperanto geschaffen und moderne Musik präsentiert haben.

Vidu detalojn serĉante ekzemple en la Interreto per la serĉvortoj "Esperanto" kaj "muziko".
Sehen Sie Einzelheiten, indem Sie zum Beispiel im Netz mit den Suchwörtern Esperanto und muziko suchen.


<1.8>
Rakontu ree la historion de la kanto
Erzählen Sie erneut die Geschichte des Liedes

Mi volis vojaĝi al la IJK (Internacia Junulara Kongreso), la mondkongreso de TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo).
Ich wollte zum IJK (Internationalen Jugendkongress) reisen, dem Weltkongress von TEJO (der Welt-Esperantojugend).

Tiu grava aranĝo okazis lastan jaron en {...}.
Diese wichtige Veranstaltung fand letztes Jahr in {...} statt.

Unue mi skribis al la konstanta kongresa komitato.
Zuerst schrieb ich an den ständigen Kongressausschuss.

La sekretario komunikis al mi la adreson de retpaĝaro, kiu koncernis la kongreson.
Der Sekretär (sexusneutral!) teilte mir die Adresse des Netzauftritts, der den Kongress betraf, mit.

Tie mi trovis ankaŭ retan aliĝilon.
Dort fand ich auch ein elektronisches Anmeldeformular.

Poste mi pagis la kotizon al la konto de la kongreso,
Danach zahlte ich den [Kongress]Beitrag an das Konto des Kongresses,
kaj pro manko de mono decidis petveturi.
und entschied [mich] aus Geldmangel, per Anhalter zu fahren.


Und so könnte es weitergehen ...

Baldaŭ mi staris ĉe vojo kaj levis mian dikfingron, sed neniu aŭto haltis.
Bald stand ich an der Straße und hob meinen Daumen, aber kein Auto hielt.

Estis tre malvarme, ĉar blovis forta vento, kaj al mi frostis.
Es war sehr kalt, weil ein starker Wind blies, und ich fror.

Finfine tamen bonkorulo haltis kaj kunveturigis min.
Zu guter Letzt hielt doch ein Gutherziger und ließ mich mitfahren.

Baldaŭ ni atingis la urbon, kie okazis la Esperanto-aranĝo, kaj mi piede iris al la kongresejo.
Bald erreichte ich die Stadt, wo die Esperanto-Veranstaltung stattfand, und ich ging zu Fuß zum Kongresshaus.

Tie mi renkontis jam multajn Esperantistojn, sed mi konis neniun kaj estis iom en embaraso.
Da traf ich schon viele Esperantofreunde, aber ich kannte niemanden und war etwas in Verlegenheit.

Sed ankaŭ fremduloj salutis min kaj prezentis sin,
Aber auch Fremde begrüßten mich und stellten sich vor,
kaj mi ĝojis, ke ili komprenas mian Esperanton. und ich freute mich, dass sie mein Esperanto verstanden (indirekte Rede!).

Vespere post tago kun interesa programo ni distris nin kantante kaj dancante.
Am Abend, nach einem Tag mit einem interessanten Programm zerstreuten wir uns mit Singen und Tanzen.

La dancon La Bamba oni praktikas en rondo,
Den Tanz La Bamba führt man in einer Runde aus,
kaj ĉiu povas elekti alian personon por brakumi kaj kisi.
und jeder kann eine andere Person auswählen und umarmen und küssen.

La Bamba certe iĝos mia hobio.
La Bamba wird bestimmt mein Hobby.

Jes, en Esperantujo oni neniam estas sola.
Ja, in Esperantoland ist man niemals allein.

Ke ĉiu ĉiun komprenas, estas agrabla sperto, kiu donas bonegan etoson.
Dass jeder jeden versteht, ist eine angenehme Erfahrung, die eine herrliche Atmosphäre verleiht.

Kiam mi poste estis ree en mia hejmo, al mi mankis la aliaj,
Als ich danach wieder in meinem Zuhause war, fehlten mir die anderen,
kaj mi estis malgaja kaj sentis min sola.
und ich war trübselig und fühlte mich allein.

Mi deziras, ke ĉiuj homoj en la mondo lernu Esperanton.
Ich wünsche mir, dass alle Menschen in der Welt Esperanto lernten.
Tiam neniu plu iam ie sentus sin sola.
Dann würde sich niemand mehr irgendwann irgendwo allein fühlen.


<2.0>
Aktuala fenomeno: Survoje kiel gaja vaganto
Ein zeitgemäßes Phänomen: Unterwegs als fröhlicher Herumtreiber

Enkonduko
Einführung

En nia tempo migrado denove iĝis aktuala.
In unserer Zeit wurde Wandern erneut modern.

En antaŭaj jardekoj precipe junaj homoj tendumis en tendaro,
In früheren Jahrzehnten zelteten vor allem junge Leute in einem Zeltlager,
aŭ ili tranoktis en junulargastejoj, sed tiuj iom post iom transformiĝis.
oder sie übernachteten in Jugendherbergen, aber diese verwandelten sich nach und nach.
Intertempe ili estas ia speco de hotelo,
Inzwischen sind sie eine Art von Hotel,
kiun oni ne plu kutime pied-irante atingas, sed per aŭto aŭ trajno.
das man nicht mehr gewöhnlich zu Fuß (laufend) erreicht, sondern mit dem Auto oder dem Zug.


<2.1>
Kiujn vestojn surhavu kaj kunportu migranto
Welche Kleidungsstücke der Wanderer tragen und mitnehmen soll

Nuntempaj migrantoj preferas, reveni al simpla vivo kun laŭeble malmultaj aĵoj.
Heutige Wanderer ziehen es vor, zu einem einfachen Leben mit so wenig Sachen wie möglich zurückzukehren.
En la Interreto oni trovas listojn de ĉio, kion oni rekomendas kunporti, sen tro suferi pro tro peza dorsosako.
Im Internet findet man Listen von allem, was man mitzunehmen empfiehlt, ohne allzu sehr wegen eines zu schweren Rucksacks zu leiden.

Sufiĉas ekzemple du alternantaj kostumoj de migranto: unu oni surhavas dumtage kaj lavas ĝin vespere,
Es reichen zum Beispiel zwei abwechselnde Wandererkleidungsgarnituren: eines hat man tagsüber an und wäscht es abends,
dum la alian oni rezervas por surmeti la postan tagon.
während man das andere reserviert, um es den folgenden Tag zu tragen.

Mantelo ŝirmas kontraŭ pluvo, kaj ĉapelo kontraŭ la sunradioj.
Ein Matel schützt gegen Regen und ein Hut gegen die Sonnenstrahlen.
Fortaj ŝuoj kaj dikaj ŝtrumpoj gravas sur la vojo,
Feste Schuhe und dicke Strümpfe sind auf dem Wege wichtig,
eventualan profiton donas sandaloj el plasto por uzi ilin en la domoj kaj por foje tra-iri rivereton.
einen eventuellen Gewinn bringen Sandalen aus Plastik, um sie in den Häusern zu verwenden und um gelegentlich einen Bach zu durchschreiten.

Virinoj kutime rezignas jupon favore al pantalono, kiu kovras la krurojn kiel ŝirmilo kontraŭ dornoj kaj pikaj plantoj.
Frauen verzichten gewöhnlich auf einen Rock zugunsten einer Hose, die die Unterschenkel als Schutz gegen Dornen und stechende Pflanzen bedeckt.
Ĉirkaŭ la kolo pendas tuko, kiu suĉas ŝviton kaj ŝirmas kontraŭ polvo.
Um den Hals hängt ein Tuch, das Schweiß aufsaugt und gegen Staub schützt.


<2.2>
Kiujn aliajn aĵojn migranto bezonas
Welche anderen Sachen ein Wanderer braucht

Dormosakon oni volvas al rulo kaj fiksas ĝin sur la dorsosako aŭ sub tiu.
Einen Schlafsack wickelt man zu einer Rolle und befestgt ihn auf dem Rucksack oder unter diesem.
Bastono kun pinto el fero apogas la migranton kaj foje ankaŭ taŭgas por defendi sin kontraŭ atakemaj hundoj.
Ein Stock mit eiserner Spitze stützt den Wanderer und taugt zuweilen auch [dazu], sich gegen angriffslustige Hunde zu verteidigen.

Monujon oni prefere portu sub la ĉemizo sur la brusto,
Ein Portemonnaie soll man vorzugsweise unter dem Oberhemd auf der Brust tragen,
ĉar precipe en la urboj estas fiuloj, kiuj ŝtelas havaĵojn el la poŝoj.
denn vor allem in den Städten gibt es Bösewichte, die die Habseligkeiten aus den (Kleider)Taschen stehlen.

Por prepari manĝon, kelkaj migremuloj kunportas poton,
Um eine Mahlzeit zuzubereiten, nehmen einige Wanderbegeisterte einen Topf mit,
sed tason, botelon, tranĉilon kaj kuleron ĉiu bezonas, forko estas jam lukso.
aber eine Tasse, eine Flasche, ein Messer und einen Löffel braucht jeder, eine Gabel ist schon Luxus.

Se la taso estas el metalo, akvo povas boli en ĝi, kiel en malgranda poto.
Wenn die Tasse aus Metall ist, kann Wasser in ihr kochen(= sieden), wie in einem kleinen Topf.
Tio sufiĉas por simpla supo.
Das reicht für eine einfache Suppe.
Telero el plasto same estas utila.
Ein Plastikteller ist ebenfalls nützlich.


<2.3>
Multaj malgrandaj, sed utilaj helpiloj
Viele kleine, aber nützliche Hilfsmittel.

Oni ne forgesu multajn malgrandajn aĵojn, kiuj pezas preskaŭ neniom, sed helpas el kelka embaraso,
Man vergesse nicht viele kleine Sachen, die fast ncihts wiegen, aber in mancher Verlegenheit helfen,
ekzemple krajono por noti ion, fadeno kaj pinglo por kudri fendojn en ŝtofoj,
zum Beispiel ein Bleistift, um etwas zu notieren, Nadel und Faden, um Risse in (Kleidungs)Stoffen zu nähen,
kombilo por kombi la hararon, broso por purigi la dentojn,
ein Kamm, um das Haar zu kämmen, eine Bürste, um die Zähne zu putzen,
pecoj de ŝnuro aŭ drato por provizora fikso k.s.
Abschnitte von Schnur oder Draht für eine provisorische Befestigung u. Ä.

Alumetoj por fari fajron ne rajtas manki.
Streichhölzer, um Feuer zu machen, dürfen nicht fehlen.

Aparatoj, kiuj bezonas elektron, normal-okaze ne konformas meze en la naturo,
Apparate, die Elektrizität benötigen, sind normalerweise mitten in der Naur nicht angebracht,
tamen poŝtelefono povas savi vivon en okazo de akcidento.
aber ein Mobiltelefon kann im Falle eines Unfalls ein Leben retten.


<2.4>
Vivo de vaganto ŝajne kiel en paradizo
Ein Leben eines Umherziehenden anscheinend wie in einem Paradies

Tiel preparita la migranto estas memstara, sia propra mastro, kiu ordonas kaj obeas sole al si mem.
So vorbereitet ist der Wanderer selbständig, sein eigener Herr, der allein sich selbst befiehlt und gehorcht.

Kun kuraĝa scivolemo li malkovras la mondon, ripozas sur benko aŭ ĉe la rando de arbaro ĝuante la silenton.
Mit beherzter Neugier entdeckt er die Welt, ruht auf einer Bank oder am Rand eines Waldes, die Ruhe genießend.
Li malstreĉas korpon kaj animon, admiras la herbojn kaj florojn de herbejo, kaj fine rozo plibeligas lian ĉapelon.
Er entspannt Körper und Seele, bewundert die Pflanzen und Blumen einer Wiese, und am Ende verschönerft eine Rose seinen Hut.
Kolektinte lignon li sur fajro preparas vegetaran supon sen salo kaj graso,
Nach dem Sammeln von Holz bereitet er auf enem Feuer eine vegetarische Suppe ohne Salz und Fett,
sed kun herbaj spicoj, kiuj havas agrablan efikon al lia lango,
aber mit Grünpflanzengewürzen, die für seine Zunge eine angenehme Wirkung haben,
kaj manĝas pomon kiel postmanĝaĵon.
und isst einen Apfel als Nachtisch.

La vaganto iras, kien suno kaj luno lin gvidas, ĉien kaj nenien.
Der Herumschweifende geht, wohin Sonne und Mond ihn leiten, überall und nirgends hin.
Kie li trovas klaran akvon, li verŝas certan kvanton en sian botelon, kaj akvofalo anstataŭas por li duŝejon.
Wo er klares Wasser findet, gießt er eine gewisse Menge in seine Flasche, und ein Wasserfall ersetzt ihm den Duschraum.

Foje li tamen devas fuĝi de furiozaj elementoj tra pluvo kaj fulmoj al iu domo,
Zuweilen muss er allerdings vor wütenden Elementen durch Regen und Blitze zu irgendeinem Haus fliehen,
kies fumanta kamenfajro logas lin al varma kaj sekura tranoktejo.
dessen rauchendes Kaminfeuer ihn zu einer warmen und sicheren Übernachtungsstätte lockt.
Kaj se tie la homoj demandas lin, kial li amas, konstante vagi tra la lando,
Und wenn ihn dort die Leute fragen, warum er es liebt, ständig umherzuziehen,
li simple respondas: "Ĉial!"
so antwortet er einfach: "Wegen allem!"


<3.0>
Kontrolu vian kapablon kompreni
Kontrollieren Sie Ihre Fähigkeit zu verstehen

Ĉu vi en ĉapitro 2 ĉion komprenis?
Haben Sie in Kapitel 2 alles verstanden?
Kontrolu tion mem, juĝante, kiuj el la subaj asertoj aŭ konsiloj estas pravaj kaj kiuj ne nepre pravaj.
Kontrollieren Sie das selbst, indem Sie beurteilen, welche von den Behauptungen oder Ratschlägen unten stimmen oder nicht unbedingt zutreffend sind.
En ĉiu grupo de tri asertoj aŭ konsiloj 0 ĝis 3 el ili estas pravaj.
In jeder Gruppe von 3 Behauptungen oder Ratschlägen können 0 bis 3 zutreffend sein.
Taksu ion sole tiam prava, se io en ĉapitro 2 klare pravigas tion, do nek supozu nek divenu.
Schätzen Sie etwas nur dann [als] zutreffend ein, wenn etwas in Kapitel 2 klar dazu berechtigt, weder vermuten noch raten Sie also.

Ekzemplo / Beispiel:
a) Migrado estis aktuala.
Wandern war [schon mal früher] modern.
Prave: "En nia tempo migrado denove iĝis aktuala."
Stimmt: "In unserer Zeit wurde Wandern erneut modern."
b) Kelkaj migrantoj tranoktas en junulargastejo.
Einige Wanderer übernachten in einer Jugendherberge.
Ebla supozo, ne nepre prava laŭ la teksto.
Mögliche Vermutung, nach dem Text nicht unbedingt zutreffend.
c) Multaj migrantoj ŝatas simplan vivon.
Viele Wanderer schätzen ein einfaches Leben.
Prave: "Nuntempaj migrantoj preferas ..."
Stimmt: "Heutige Wanderer ziehen vor ..."
Kaj nun vi:
Und nun Sie:


<3.1>
a) Al junulargastejo venas ĉefe pied-irantoj.
Zu einer Jugendherberge kommen hauptsächlich Fußgänger.
Malprave. / Stimmt nicht.

b) En junulargastejoj tranoktas ĉefe homoj, kiuj venas per aŭto aŭ trajno.
In einer Jugendherberge übernachten hauptsächlich Leute, die mit dem Auto oder Zug kommen.
Prave. / Stimmt.

c) Junulargastejoj estas ankoraŭ ege simplaj, ne kiel hoteloj.
Jugendherbergen sind noch äußerst einfach, nicht wie Hotels.
Malprave. / Stimmt nicht.


<3.2>
a) Nuntempaj migrantoj ŝatas kunporti laŭeble multajn aĵojn.
Heutige Wanderer mögen es, möglichst viele Sachen mitzunehmen
Malprave. / Stimmt nicht.

b) Ĉiu migronto devas mem eltrovi, kion oni kunportu.
Jeder Wanderer muss selbst herausfinden, was man mitnehmen soll.
Malprave: Oni trovas listojn en la Interreto kun rekomendoj.
Stimmt nicht: Man findet Listen im Internet mit Empfehlungen.

c) Listoj en la Interreto rekomendas, kio restu hejme.
Listen im Internet empfehlen, was zu Hause bleiben soll.
Malprave. La teksto parolas nur pri rekomendoj, kion oni kunportu.
Stimmt nicht. Der Text redet nur von Empfehlungen, was man mitnehmen soll.


<3.3>
a) Sufiĉas survoje surhavi du kostumojn alterne.
Es reicht, unterwegs 2 (Wander)Garnituren abwechselnd zu tragen.
Prave. / Stimmt.

b) Unu kostumo servu por la tago kaj unu por la nokto.
1 Garnitur sei (= diene) für den Tag und 1 für die Nacht.
Malprave. Oni portas ambaŭ dumtage, sed alterne.
Stimmt nicht. Man trägt beide am Tag, aber abwechselnd.

c) Ĉapelo ŝirmas kontraŭ pluvo kaj mantelo kontraŭ sunradioj.
Ein Hut schützt gegen den Regen und ein Mantel gegen die Sonnenstrahlen.
Malprave. La Ĉapelo ŝirmu kontraŭ la suno kaj la mantelo kontraŭ la pluvo.
Stimmt nicht. Der Hut soll gegen die Sonne und der Mantel gegen den Regen schützen.


<3.4>
a) Survoje sandaloj kaj maldikaj ŝtrumpetoj estas plej utilaj, ĉar ili estas malpezaj.
Unterwegs sind Sandalen und dünne Socken am nützlichsten, denn sie sind leicht.
Malprave. La teksto diras la kontraŭon (vidu la eblon b), kaj tute ne mencias ŝtrumpetojn.
Falsch. Der Text sagt das Gegenteil (siehe Option b) und erwähnt Socken gar nicht.

b) Oni devas porti fortajn ŝuojn kaj dikajn ŝtrumpojn.
Man muss feste Schuhe und dicke Strümpfe tragen.
Prave. La teksto rekomendas ilin por la vojo.
Richtig. Der Text empfiehlt sie für den Weg.

c) La ŝuoj tre taŭgas por foje tra-iri rivereton.
Die Schuhe taugen sehr, um gelegentlich einen Bach zu durchwaten.
Malprave. Por tio servu sandaloj el plasto.
Stimmt nicht. Dafür sollen Sandalen aus Plastik dienen.


<3.5>
a) Viro surhavu pantalonon kaj virino jupon, ĉar tio estas la kutimo.
Ein Mann soll eine Hose und eine Frau einen Rock tragen, denn das ist der Brauch.
Malprave. La teksto ne diras tion.
Stimmt nicht. Der Text sagt das nicht.

b) Se la kruroj ne estas kovrataj, tiam dornoj kaj aliaj pikiloj povas kaŭzi vundetojn.
Wenn die Unterschenkel nicht bedeckt sind, dann können Dornen und andere Stacheln kleine Wunden verursachen.
Prave. / Stimmt.

c) Tuko ĉirkaŭ la kolo tre utilas, se oni devas purigi sian nazon.
Ein Tuch um den Hals ist sehr nützlich, wenn man seine Nase putzen muss.
Malprave. La tuko ŝirmu kontraŭ polvo kaj ŝvito.
Stimmt nicht. Das Tuch soll vor Staub und Schweiß schützen.


<3.6>
a) Dormosako ne estas necesa, ĉar ĉiuvespere oni trovas liton kun litotukoj.
Ein Schlafsack ist nicht nötig, denn jeden Abend findet man ein Bett mit Betttüchern.
Malprave. La teksto ne diras tion.
Stimmt nicht. Der Text sagt das nicht.

b) La dormosako restu en la dorsosako por ne ĝeni dum irado.
Der Schlafsack bleibe im Rucksack, um nicht beim Gehen zu stören.
Malprave, la dormosako estu kiel rulo sur aŭ sub la dorsosako.
Stimmt nicht, der Schlafsack soll als Rolle auf oder unter dem Rucksack sein.

c) La dormosako pendu de la dorsosako aŭ antaŭe de la brusto.
Der Schlafsack hänge vom Rucksack oder vorne von der Brust herunter.
Malprave, vidu solvon b. / Stimmt nicht, siehe Lösung b.


<3.7>
a) Monujon oni portu en ekstera poŝo por ne malhelpi al ŝtelistoj.
Einen Geldbeutel soll man in einer Außentasche tragen, um Diebe nicht zu behindern.
Malprave. / Stimmt nicht.

b) Oni ne kunportu monon, ĉar ĉiuj homoj volonte helpas sen pago al vaganto en mizero.
Man soll kein Geld mitnehmen, denn alle Menschen helfen einem Herumtreiber in Not gern ohne Bezahlung.
Supozo, ke malprave. Kial ali-okaze rekomendo, kie estu monujo?
Vermutlich falsch. Warum sonst eine Empfehlung, wo das Portemonnaie sein soll?

c) La monujo estas plej sekura sub la vestoj.
Der Geldbeutel ist unter der Kleidung am sichersten.
Prave. / Stimmt.


<3.8>
a) Ankaŭ en la naturo brosu viajn dentojn kaj kombu viajn harojn.
Auch in der Natur bürste deine Zähne und kämme dein Haar.
Supozo, ke prave. Kial ali-okaze oni kunportu broson kaj kombilon?
Vermutlich richtig. Warum soll man sonst (Zahn)Bürste und Kamm mitnehmen?

b) Iloj por purigi sin ne estas necesaj, ĉar ankaŭ la bestoj en la arbaro ne havas ilin.
Hilfsmittel, um sich zu säubern sind nicht notwendig, denn auch die Tiere im Wald haben keine.
Supozo, ke malprave. Kiu brosu siajn dentojn, certe ankaŭ cetere purigu sin.
Vermutlich falsch. Wer seine Zähne putzen soll, soll sich sicher auch im Übrigen säubern.

c) Zorgu neniel pri via ekstero, ĉar tion la homoj atendas de vaganto.
Kümmere dich in keiner Weise um dein Äußeres, denn das erwarten die Menschen von einem Herumziehenden.
Supozo, ke malprave, vidu solvon a. / Vermutlich falsch, siehe Lösung a.


<3.9>
a) Poŝ-telefono estas grava por teni la kontakton al la ĉiutaga vivo.
Ein Mobiltelefon ist wichtig, um den Kontakt zum Alltagsleben zu halten.
Malprave. Poŝ-telefono estu nur por esceptaj situacioj kiel akcidento.
Stimmt nicht. Ein Mobiltelefon soll nur für Ausnahmesituationen wie einen Unfall sein.

b) Paradizo ne konas poŝ-telefonon, tial uzu ĝin nur en granda embaraso.
Ein Paradies kennt kein Mobiltelefon, deshalb gebrauche es nur in großer Verlegenheit.
Prave. / Stimmt.

c) Restu atingebla per poŝ-telefono, ĉar ali-okaze vi tro mankos al via ĉefo.
Bleib durch ein Mobiltelefon erreichbar, denn sonst fehlst du deinem Chef zu sehr.
Supozo, ke malprave, vidu solvon a. / Vermutlich falsch, siehe Lösung a.


<3.10>
a) Palpu herbojn por esplori, ĉu ili taŭgos kiel spicoj en simpla supo.
Befühle Pflanzen, um zu untersuchen, ob sie als Gewürz in einer einfachen Suppe taugen.
Prave. / Stimmt.
b) Trinku akvon el klaraj fontoj kaj duŝu vin en akvofalo.
Trinke Wasser aus klaren Quellen und dusche dich in einem Wasserfall.
Prave. / Stimmt.
c) Se venas pluvo kaj fulmoj, fuĝu ĝustatempe al sekura tranoktejo.
Wenn Regen und Blitze kommen, fliehe rechtzeitig zu einer sicheren Unterkunft.
Prave. / Stimmt.


<4.0>
Ekzameno sur baza nivelo (B1) / Prüfung auf Basisniveau (B1):
Temo 9: Aĉeti varojn kaj uzi servojn
Thema 9: Einkaufen von Waren und Gebrauch von Dienstleistungen

Preparo por la baznivela ekzameno per plia dialogo:
Vorbereitung durch einen weiteren Dialog auf die Prüfung zum Basisniveau:

Lernu unue el la bluaj vortoj novajn, utilajn, kiuj ĝis nun estis nekonataj al vi.
Lernen Sie zuerst unter den blauen Wörtern neue, nützliche, die Ihnen bis jetzt unbekannt waren.

Poste kontrolu, ĉu vi intertempe kapablas traduki ĉiujn vortojn kaj esprimojn, kiuj staras inter krampoj, al Esperanto.
Kontrollieren Sie danach, ob Sie inzwischen in der Lage sind, alle Wörter und Ausdrücke, die zwischen Klammern stehen, ins Esperanto zu übersetzen.

Laste verku dialogon similan al la ekzempla per viaj personaj cirkonstancoj, tamen ankaŭ laŭvole fantazie.
Verfassen Sie zuletzt einen dem Beispieldialog ähnlichen mit Ihren persönlichen Verhältnissen, aber auch beliebig mit Fantasie.


<4.1>
Ekzamenanto:
Prüfer:
Bonan tagon! Mi estas profesorino Vera Varo. Ni ankoraŭ ne konas nin, ĉu?
Guten Tag! Ich bin Frau Professor Vera Varo. Wir kennen uns noch nicht, oder?

Ekzamenato:
Prüfling:
Laŭ mia memoro ne, prof-ino Varo.
Nach meiner Erinnerung nicht, Frau Prof. Varo.
Mi estas doktorino Melisa Konsumo.
Ich bin Frau Doktor Melisa Konsumo.

Mi ĝojas, ke ni ambaŭ estas fakuloj pri iu fako,
Ich freue mich, dass wir beide Fachleute in einem [bestimmmten] Fach sind,
sed ĉu via fako havas rilaton al nia temo "aĉetado"?
aber hat Ihr Fach eine Beziehung zu unserem Thema "Einkaufen"?

Tute ne, mi estas kuracisto kaj krome, kontraŭe al tio, kion diras mia nomo, mi ankaŭ ne emas konsumi.
Überhaupt nicht, ich bin Arzt und außerdem, im Gegensatz zu dem, was mein Name sagt, ich konsumiere auch nicht gern.
Kaj kiu estas via fako?
Und was ist Ihr Fach?

Mi estas profesoro de ĥemio, do same ne multe scias pri aĉetado, sole pri ĥemio de manĝaĵoj.
Ich bin Professor der Chemie, weiß also ebenfalls nicht viel über Einkaufen, nur über die Chemie von Speisen.
Sed ni jen havas lingvan ekzamenon en Esperanto, kaj mi simple devas intervjui vin,
Aber wir haben hier ja eine Sprachprüfung in Esperanto, und ich muss Sie einfach interviewen,
ni ne devas paroli pri la temo sur scienca nivelo.
wir müssen über das Thema nicht auf wissenschaftlichem Niveau reden.


<4.2>
ĉu vi vivas sola?
Leben Sie allein?

Ne, mi edziniĝis antaŭ kvin jaroj kaj vivas kun mia edzo kaj niaj du gefiloj.
Nein, ich habe vor 5 Jahren geheiratet und lebe mit meinem Ehemann und unseren zwei Kindern (Sohn und Tochter).

Bone. Kiu el vi ambaŭ kutime iras aĉeti?
Gut. Und wer von Ihnen beiden geht gewöhnlich einkaufen?

Tio dependas. Ni iom dividas la laboron inter ni.
Das hängt [davon]ab. Wir verteilen die Arbeit etwas unter uns.
Mi ne tre ŝatas iri aĉeti aŭ butikumi, mi ja ne estas tre konsumema, kiel jam dirite.
Ich gehe nicht sehr gern einkaufen oder einen Einkaufsbummel machen, ich bin ja nicht sehr konsumfreudig wie schon gesagt.
En kelkaj rilatoj mi eĉ kontraŭas altan konsumon.
In mancher Hinsicht bin ich sogar gegen hohen Konsum.

Sed se vi iras aĉeti, ĉu vi preferas ĉiovendejon al magazeno aŭ speciala butiko?
Aber wenn Sie einkaufen gehen, ziehen Sie ein Großkaufhaus einem Kaufhaus oder einem speziellen Laden vor?

En nia kvartalo ni ne havas ĉiovendejon.
In unserem Stadtviertel gibt es kein Großkaufhaus.
Sole se mi bezonas multajn kaj specialajn aĵojn,
Nur wenn ich viele und spezielle DInge benötige,
mi aŭtas al la komerca centro kaj aĉetas ĉion tie;
fahre ich mit dem Auto zum Einkaufszentrum (wörtlich: Handelszentrum) und kaufe alles dort;
jam pro la komforto, povi facile parki sen antaŭaj kromvojoj por serĉi parkejon.
schon wegen des Komforts, leicht parken zu können, ohne vorherige Umwege, um einen Parkplatz zu finden.

Ĉu estas io, kio malplaĉas al vi en vendejo?
Gibt es etwas, was Ihnen in einem Laden missfällt?

Malplaĉas al mi, ke mi daŭre serĉadas ion,
[Es] missfällt mir, dass ich dauernd nach etwas herumsuche,
ĉar la vendistoj ofte ŝanĝas la poziciojn de la varoj.
denn die Verkäufer ändern oft den Standplatz der Waren.
Ili esperas, ke tiam la klientoj trovas aĵojn, kiujn ili tute ne planis aĉeti,
Sie hoffen, dass die Kunden dann Sachen finden, die sie gar nicht geplant haben zu kaufen,
sed tiam, hazarde ekvidante ilin, tamen prenas.
dann aber, wenn sie diese zufällig erblicken, dennoch nehmen.

<4.3>
Kion vi plej ofte bezonas?
Was benötigen Sie am häufigsten?

Preskaŭ ĉiutage aĉetendas varoj por nutri la familion:
Beinahe jeden Tag sind Waren, um die Familie zu ernähren, zu kaufen:
nutraĵoj kiel pano, lakto, fromaĝo, ŝinko, kolbasoj kaj ovoj.
Lebensmittel wie Brot, Milch, Käse, Schinken, Würste und Eier.

Vi ne estas vegetaranoj, ĉu?
Sie sind keine Vegetarier, nicht?

Ne. Ni kelkfoje provis rezigni viandon entute, sed ial tio ne funkciis.
Nein. Wir haben einige Male probiert, ganz auf Fleisch zu verzichten, aber aus irgendeinem Grund hat das nicht funktioniert.
(Ili ridas.)
Sie lachen.

Ĉu vi ŝmiras buteron aŭ margarinon sur vian panon?
Streichen Sie Butter oder Margarine auf Ihr Brot?

Nek - nek. Mi ŝategas marmeladojn kaj tial povas rezigni ceterajn ŝmiraĵojn.
Weder - noch. Ich mag sehr Marmeladen und kann daher auf sonstige Aufstriche verzichten.
Tiel mi samtempe evitas industrian sukeron.
So vermeide ich gleichzeitig Industriezucker.

Kiujn aliajn manĝaĵojn vi ofte surtabligas?
Welche anderen Speisen tischen Sie oft auf?

Kompreneble terpomojn, rizon aŭ nudelojn.
Natürlich Kartoffeln, Reis oder Nudeln.
Foje mi mem kuiras, mia specialaĵo estas saŭcoj.
Zuweilen koche ich selbst, meine Spezialität sind Soßen.
Jam pro la sano mi provas, ĉiam aldoni legomon, el la regiono kaj laŭ la sezono,
Schon wegen der Gesundheit versuche ich, immer Gemüse hinzuzufügen, aus der Region und nach der Jahreszeit,
ekzemple en somero verdan salaton kun oleo, pizojn aŭ fazeolojn,
zum Beispiel im Sommer grünen Salat mit Speiseöl, Erbsen oder Bohnen
kaj de tempo al tempo fiŝon, en vintro brasikon.
und von Zeit zu Zeit Fisch, im Winter Kohl.

<4.4>
Aliaj varoj: Ĉu vestaĵoj aĉeteblas en via kvartalo?
Andere Waren: Kann man Kleidungsstücke in Ihrem Viertel kaufen?

Nur bazaj: pantalonoj, ĉemizoj, ŝtrumpoj, kalsonoj kaj subĉemizoj.
Nur einfache: Hosen, Hemden, Strüpfe, Unterhosen und Unterhemden.
Sed jakojn, mantelojn, kostumojn kaj pli specialajn vestaĵojn vi trovas sole en la grandaj magazenoj.
Aber Jacken, Mäntel, Anzüge und speziellere Kleidungsstücke finden Sie nur in den großen Kaufhäusern.

Kaj kien vi iras por aĉeti aĵojn por mastrumado?
Und wohin gehen Sie, um Dinge für den Haushalt zu kaufen?

Ilin mi trovas en ĉiovendejo, kie ĉio estas havebla:
Die finde ich in einem Großkaufhaus, wo alles zu haben ist:
ne nur potoj, teleroj, tranĉiloj, forkoj, kuleroj,
nicht nur Töpfe, Teller, Messer, Gabeln, Löffel,
sed ankaŭ viŝtukoj, lavopastoj,
sonden auch Wischtücher, Waschpasten,
kaj eĉ saketoj por la polvosuĉilo, paperfiltriloj por la kafomaŝino kaj rubosakoj.
und sogar Säckchen für den Staubsauger, Papierfilter für die Kaffeemaschine und Abfallsäcke.

Vi estas okulfrapa purigemulino.
Sie sind eine offensichtliche "Putzbegeisterte".

Nu jes, ni parolas pri la ĉiutagaj aĵoj, kiujn oni bezonas por mastrumi loĝejon.
Nun ja, wir sprechen über die alltäglichen Dinge, die man braucht, um den Haushalt einer Wohnung zu führen.

Bone, prave. Ĉu en tiu komerca centro estas ankaŭ magazeno por mebloj?
Gut, richtig. Gibt es in diesem Einkaufszentrum auch ein Kaufhaus für Möbel?

Jes, eĉ kun ekspozicio de mebloj en diversaj stiloj.
Ja, sogar mit einer Ausstellung von Mouml;beln in verschiedenen Stilen.
Antaŭ nelonge ni tie aĉetis meblojn por nia gastĉambro,
Vor kurzem aben wir dort Möbel für unser Gästezimmer gekauft,
ĉefe ŝrankon, spegulon, tablon kun seĝo kaj liton kun matraco.
hauptsächlich einen Schrank, einen Spiegel, einen Tisch mit einem Stuhl und ein Bett mit einer Matratze.

Ĉu vi havas iujn aĉet-kutimojn, ekzemple kiam vi bezonas donacojn?
Haben Sie irgendwelche Kaufgewohnheiten, zum Beispiel, wenn Sie Geschenke benötigen?

Ĉu aĉet-kutimoj? Hm, eble nur principoj.
Kaufgewohnheiten? Hm, eventuell nur Prinzipien.
Ĉar mi ja ne estas konsumema, mi preparas antaŭ la aĉetado liston de la varoj
Weil ich ja nicht konsumfreudig bin, bereite ich vor dem Einkaufen eine Liste der Waren vor
kaj aĉetas nur tiujn, kiuj ni vere kaj tuj bezonas.
und kaufe nur diejenigen, die ich wirklich und sofort benötige.
Tial la reklamo de la vendemuloj en la magazenoj ne povas mislogi min.
Daher kann die Reklame der "Verkaufseifrigen" in den Kaufhäusern mich nicht verlocken.
Kiel donacojn mi preferas aĵojn, kiuj samtempe estas personaj kaj kiujn oni praktike povas utiligi,
Als Geschenke ziehe ich Sachen vor, die gleichzeitig persönlich sind und die man praktisch nutzen kann,
do ne io aktuala laŭ la modo, per aliaj vortoj ne io bela superflua.
also nicht irgendetwas momentan Modisches (wörtlich: irgendetwas Aktuelles nach der Mode), mit anderen Worten nicht irgendetwas schönes Überflüssiges.

<4.5>
Alia subtemo: ĉu vi same malkonsumeme rilatas al servoj?
Ein anderes Unterthema: Stehen Sie gleichermaßen konsumkritisch Dienstleistungen gegenüber?

Kiuj servoj?
Was für Dienstleistungen?
Ĉu ekzemple telefone mendi picon aŭ konekti sin per abono al la Interreto?
Zum Beispiel telefonisch eine Pizza bestellen oder sich per Abonnement ans Internet anschließen?

Mi pli celas similajn al via lasta ekzemplo,
Ich ziele mehr auf Ihrem letzten Beispiel ähnliche ab,
krome publikajn servojn, de poŝt-oficejo aŭ banko.
außerdem auf öffentliche Dienstleistungen, von Poststelle oder Bank.
Ĉu vi ekzemple ĝenerale atentas anoncojn kaj reklamon?
Beachten Sie zum Beispiel allgemein Anzeigen und Reklame?

Ho, mi komprenas. Mi havas al-iron al la Interreto, mi ne estas malmoderna.
Oh, ich verstehe. Ich habe Zugang zum Internet, ich bin ja nicht altmodisch.
Do, mi kutime korespondas per retmesaĝoj,
Also, ich korrespondeire gewöhnlich per Netzpost ("Netzmitteilungen"),
kaj tial mi bezonas la poŝton sole escept-okaze por leteroj, ekzemple por gratuli.
und deshalb brauche ich die Post nur ausnahmsweise für Briefe, zum Beispiel um zu gratulieren.
Sed varojn mi volas povi palpi kaj ne nur vidi bildojn de ili.
Aber Waren will ich befühlen können und nicht nur Bilder von ihnen sehen.
La anoncoj en la Interreto vere tre ĝenas, same kiel en televido,
Die Anzeigen im Internet stören wirklich sehr, genauso wie im Fernsehen,
sed mi kutimas, malatenti ilin.
aber ich bin gewohnt, sie zu ignorieren.
Nur la lokan reklamon, precipe pri nutraĵoj, mi trarigardas,
Nur die örtliche Reklame, vor allem zu Lebensmitteln, schaue ich durch,
ĉu oni pronas ion eksterordinare malmultekostan,
ob man irgendwas außergewöhnlich Billiges anbietet (wörtlich: vorschlägt),
kaj mi kolektas kuponojn, per kiuj oni povas ekde certa kvanto ricevi rabaton.
und ich sammele Gutscheine, mit denen man ab einer gewissen Menge Rabatt bekommen kann.

Jes, tio havas sencon. Kaj kion pri la servoj de bankoj?
Ja, das ergibt Sinn. Und was mit den Bankdienstleistungen?

Same mal-interesaj, ni ne havas multan monon por ŝpari.
Ebenfalls uninteressant, wir haben nicht viel Geld zum Sparen.
Ni mastrumas nian komunan bankokonton per-rete.
Wir verwalten unser gemeinsames Bankkonto mit dem Netz.
Al la banko mem mi iras sole por pagi aŭ preni kontantan monon,
Zur Bank selbst gehe ich nur, um Bargeld zu bezahlen oder zu holen,
neniam por ĝiri la pagon de fakturo kaj similan.
niemals, um die Zahlung einer Rechnung oder Ähnliches zu überweisen.

Sed se iu tondu vian hararon, vi devas tamen iri el la domo, ĉu ne? (ridas)
Aber wenn jemand Ihr Haar schneiden soll, müssen Sie dennoch aus dem Haus gehen, nicht wahr? (lacht)

(ridetas) Ne nepre!
(lächelt) Nicht unbedingt!
Mi devas konfesi, ke jam de kelkaj jaroj miajn harojn tondadas familiano,
Ich muss gestehen, dass schon seit etlichen Jahren ein Familienmitglied meine Haare zu schneiden pflegt,
kaj mi ankaŭ mem scias, per tondilo mallongigi la barbon de mia edzo aŭ la hararon de niaj infanoj.
und ich kann auch selbst mit der Schere den Bart meines Mannes kürzen oder die Haare unserer Kinder schneiden.

Mi komprenas. Ankaŭ en tiu kampo vi estas kontraŭkonsumemulo.
Ich verstehe. Auch auf diesem Gebiet sind Sie ein Antikonsumist.
Dankon pro tiu interesa enrigardo en vian ĉiutagon.
Danke für diesen interessanten Einblick in Ihren Alltag.

Ne dankinde. Rakontante mi mem konstatis multajn kutimojn aŭ principojn,
Nichts zu danken. Beim Erzählen habe ich selbst viele Gewohnheiten und Prinzipien festgestellt,
kiujn mi ĝis nun ne vere rimarkis.
die ich bislang nicht wirklich bemerkt hatte.

Ĝis revido, doktorino Konsumo, kaj ĉion bonan dum la cetera ekzameno.
Auf Wiedersehen, Frau Dr. Konsumo, und alles Gute bei der übrigen Prüfung.

Dankon kaj ĝis revido ankaŭ al vi, profesorino Varo.
Danke und auf Wiedersehen auch Ihnen, Frau Prof. Varo.

<5.0>
Du formoj de frazo-atributoj
Zwei Formen von Satzattributen


<5.1> Enkonduko / Einleitung
Kiel en aliaj lingvoj la formo de certa atributo en Esperanto povas konsisti el pluraj vortoj aŭ el nur unu (kunmetita) vorto.
Wie in anderen Sprachen kann die Form eines bestimmten Attributs im Esperanto aus mehreren Wörtern oder nur aus einem (zusammengesetzten) bestehen.
Tiel oni povas laŭ sia plaĉo (= laŭplaĉe) esprimi sin per diversa maniero (= diversmaniere) kaj elegante.
So kann man sich nach Gefallen auf verschiedene Weise und elegant ausdrücken.
La antaŭa frazo montras jam ekzemplojn.
Der vorhergehende Satz zeigt schon Beispiele.
Por kunmetita formo povas ekzisti pli ol unu plurvorta formo, kiu pli-malpli havas la saman signifon.
Zu einer zusammengesetzten Form kann es mehr als eine Mehrwort-Form geben, die mehr oder weniger dieselbe Bedeutung hat.

Atentigo: En la ceteraj tekstoj de tiu ĉi lernolibro ne ĉiuj kunmetitaj frazo-atributoj aperas en la vortaro.
Hinweis: In den übrigen Texten dieses Lehrbuchs erscheinen nicht alle zusammengesetzten Satzattribute im Wörterverzeichnis.
Se vi havas problemon, kompreni tian atributon, rigardu la tradukon.
Wenn Sie ein Problem haben, ein solches Attribut zu verstehen, schauen Sie in die Übersetzung.


<5.2>
Serĉu nun pliajn ekzemplojn de ambaŭ specoj en la tekstoj de la ĉapitroj 2 kaj 4
Suchen Sie nun weitere Beispiele von beiden Arten in den Texten der Kapitel 2 und 4
kaj formu el ili tabelon, kiu montras maldekstre unuvortan atributon kaj dekstre formon pli-malpli samsignifan el pluraj vortoj.
und formen Sie aus Ihnen eine Tabelle, die links ein Ein-Wort-Attribut zeigt sowie rechts eine mehr oder minder gleichbedeutende Form aus mehreren Wörtern.

Kaj nun estas via vico. Ek!
Und nun sind Sie dran. Los!.

Die folgende Tabelle erhebt keinen Anspruch auf Vollständgkeit. Allgemein gebräuchliche Kurzformen sind durch Fettdruck gekennzeichnet.

Unu kunmetita vorto:Samsignifa esprimo kun pluraj vortoj:
survoje 'unterwegs'sur sia vojo 'auf seinem Weg'
niatempeen nia tempo 'in unserer Zeit'
aŭte / trajneper aŭto 'mit dem Auto'/ per trajno 'mit dem Zug'
dumtage 'tagsüber'dum la tago 'während des Tages'
vespere 'abends' en la vespero 'am Abend'
endomeen la domoj 'in den Häusern'
ferpintakun pinto el fero 'mit einer Spitze aus Eisen'
subĉemizesub la ĉemizo 'unter dem Hemd'
surbrustesur la brusto 'auf der Brust'
elpoŝeel la poŝoj 'aus den Taschen'
dentpurigapor purigi la dentojn 'um die Zähne zu säubern'
normal-okaze 'normalerweise'en normala okazo 'im Normalfall'
surbenkesur benko 'auf einer Bank'
arbarrandeĉe la rando de arbaro 'am Rand eines Waldes'
sensala 'salzlos'sen salo 'ohne Salz'
sengrasa 'fettfrei'sen graso 'ohne Fett'
interkrampeinter krampoj 'in Klammern'
laŭvole 'beliebig'laŭ via volo 'wie Sie wollen'
miamemorelaŭ mia memoro 'meiner Erinnerung nach'
sciencnivelesur scienca nivelo 'auf wissenschaftlichem Niveau'
kelkrilateen kelkaj rilatoj 'in mancher Hinsicht'
niakvartale en nia kvartalo 'in unserem Viertel'
ĉiutage 'täglich'en ĉiu tago / ĉiun tagon 'jeden Tag'
kelkfoje 'manchmal'dum kelkaj fojoj / kelkajn fojojn 'manches Mal'
regiona 'regional'el la regiono 'aus der Region'
laŭsezona 'jahreszeitabhängig'laŭ la sezono 'je nach Jahreszeit'
ekzemple 'beispielsweise'por ekzemplo 'zum Beispiel'
diversstilaen diversaj stiloj 'verschiedenen Stils'
alivorteper aliaj vortoj 'mit anderen Worten'
abone per abono 'per Abonnement'
retmesaĝeper retmesaĝo 'per Netzpost'
escept-okaze 'ausnahmsweise'en escepta okazo 'im Ausnahmefall'
per-reteper la reto 'mit Hilfe des Internets'
eldomeel la domo 'aus dem Haus'

<6.0>
Bodo Aktivema skribas leteron al sia Esperanto-amikino Maria Morena en Hispanujo
Bodo Aktivema schreibt einen Brief an seine Esperanto-Freundin Maria Morena in Spanien

Kompletigu la sekvan tekston aldonante mankantajn finaĵojn al la koncernaj vortformoj.
Vervollständigen Sie den folgenden Text, indem Sie fehlende Endungen an die betreffenden Wortformen anfügen.


<6.1>
Kara Maria, kiel vi fartas?
Liebe Maria, wie geht es dir?
Kore mi dankas al vi pro via lasta letero.
Herzlich danke ich dir für deinen letzten Brief.
La kalendaro atentigis min, ke morgaŭ estos via naskiĝ-tago.
Der Kalender machte mich darauf aufmerksam, dass morgen dein Geburtstag ist.
Tial mi precipe volas hodiaŭ kore gratuli al vi.
Daher will ich vor allem dir heute herzlich gratulieren.
Espereble vi havos agrablan feston!
Hoffentlich hast du / habt ihr ein angenehmes Fest!


<6.2>
Mi tre bedaŭras, ke mi ne pli frue respondis, kaj petas vian pardonon.
Ich bedaure sehr, dass ich nicht früher geantwortet habe, und bitte dich um Entschuldigung (wörtlich: erbitte deine Vergebung).
Sed lastatempe tro multaj taskoj okupis min.
Aber zu viele Aufgaben haben mich in letzter Zeit beschäftigt.
Nun mi skribas al vi el malsanulejo, ĉar lastan merkredon mi havis akcidenton.
Jetzt schreibe ich dir aus einem Krankenhaus, denn letzten Mittwoch hatte ich einen Unfall.
Stiristo pretervidis min, puŝis kontraŭ mian biciklon kaj ĵetis min surteren,
Ein Berufsfahrer übersah mich, stieß gegen mein Fahrrad und schleuderte mich zu Boden,
tiel ke mia dekstra brako rompiĝis.
so dass ich mir den rechten Arm brach (wörtlich: mein rechter Arm zerbrach).
El pluraj vundoj mi sangis, miaj vestoj parte estis ŝiritaj.
Ich blutete aus mehreren Wunden, meine Kleidung war teilweise zerrissen.
Mi perdis sufiĉe da sango kaj ploregis pro la ŝoko.
Ich verlor ziemlich viel Blut und weinte wegen des Schocks heftig.
Ambulanco venis kaj la ambulancistoj transportis min al la malsanulejo en la urbocentro, kie oni prizorgis min.
Ein Krankenwagen kam, und die Sanitäter transportierten mich zum Krankenhaus im Stadtzentrum, wo man mich versorgte.
Ĉar mi sangis ankaŭ el la oreloj, la kuracistoj prave supozis,
Weil ich auch aus den Ohren blutete, vermuteten die Ärzte zu Recht,
ke mi suferis ankaŭ internan lezon de la kapo.
dass ich auch eine innere Kopfverletzung erlitten hatte.


<6.3>
Intertempe mi trankviliĝis, sed mi ankoraŭ suferas pro doloroj en miaj brak-ostoj.
Inzwischen habe ich mich beruhigt, aber ich leide noch an Schmerzen in meinen Armknochen.
La tutan brakon kovras gipso, sed bonŝance mi estas maldekstra-manulo
Den ganzen Arm bedeckt Gips, aber zum Glück bin ich Linkshänder
kaj tial senprobleme kapablas skribi al vi.
und deshalb problemlos in der Lage, dir zu schreiben.
Kiom kvieta ĉiutago, kiam oni havas devigan ferion, rigardante tra la fenestro!
Was für ein ruhiger Alltag, wenn man Zwangsfeiertag hat und zum Fenster hinausschaut!
Ekstere estas printempo, la tagoj estas pli longe helaj, kaj la naturo vekiĝas.
Draußen ist Frühling, die Tage sind länger hell, und die Natur erwacht.
La ĉirkaŭaj arboj ekhavas foliojn, la suno brilas, kaj la birdoj preparas nestojn.
Die umgebenden Bäume bekommen Blätter, die Sonne scheint, und die Vögel bereiten Nester vor.
Kelkaj insektoj flugas ĉirkaŭ la unuaj floroj en la ĝardeno.
Einige Insekten fliegen um die ersten Blumen im Garten.
Ĉie io ekvivas, kreskas, floras.
Überall beginnt etwas zu leben, wächst, blüht.


<6.4>
Nu, mi ne volas plendi.
Nun, ich will mich nicht beklagen.
La aŭtostirinto kompreneble estas kulpa, kaj lia asekuro devos pagi ĉion,
Der Autofahrer ist natürlich schuld, und seine Versicherung muss alles bezahlen,
kion mi ŝuldos al la medicina servo, kaj miajn proprajn elspezojn, tio estas ja justa.
was ich dem medizinischen Dienst schulden werde, und meine eigenen Ausgaben, das ist ja gerecht.
Policisto punis la ŝoforon jam ĉeloke.
Ein Polizist hat den Fahrer schon an Ort und Stelle bestraft.
Ne miskomprenu min:
Versteh mich nicht falsch:
Ĝenerale post ia akcidento oni devas esti kontenta,
Allgemein muss man nach jedwedem Unfall zufrieden sein,
ke oni ne rompis gambon kaj ne eĉ mortis.
dass man sich nicht ein Bein gebrochen hat und nicht sogar gestorben ist.


<6.5>
Ho, tio certe ne estis gaja raporto de mi, pardonu!
Oh, das war sicher kein fröhlicher Bericht von mir, entschuldige!
Sed oni ĉiam sentas sin devigata, komuniki tion, kio onin aktuale premas.
Aber man fühlt sich immer gezwungen, das mitzuteilen, was einen aktuell bedrückt.
Ĝis baldaŭa reskribo post mia kompleta resaniĝo,
Bis zu einem baldigen erneuten Schreiben nach meiner vollständigen Genesung,
kun amikaj salutoj,
mit Freundesgrüßen,
Bodo


<7.0>
Maria Morena respondas al la letero de Bodo Aktivema
Maria Morena antwortet auf den Brief von Bodo Aktivema

Kreu la respondon el la sekvaj radikoj kaj vortkomencoj.
Bilden Sie die Antwort aus den folgenden Wurzeln und Wortanfängen.


<7.1>
Saluton, Bodo!
Grüß dich, Bodo!
Kiam via letero venis, mi tre ĝojis, ĉar mi jam longe atendis iun vivosignon de vi.
Als dein Brief kam, habe ich mich sehr gefreut, weil ich schon lange irgendein Lebenszeichen von dir erwartet hatte.
Legante vian leteron, mi tamen ektimis: kiaj novaĵoj!
Beim Lesen deines Briefes habe ich mich allerdings erschreckt: Was für Neuigkeiten!
Eksciinte, ke vi intertempe jam iom rebonfartas, mi retrankviliĝis,
Nachdem ich erfuhr, dass es dir inzwischen schon wieder etwas gutgeht, habe ich mich wieder beruhigt,
sed mi bedaŭras vin pro viaj doloroj en viaj brak-ostoj.
aber ich bedaure dich wegen deiner Schmerzen in deinen Armknochen.


<7.2>
Dankon pro viaj gratuloj okaze de mia naskiĝ-tago.
Danke für deine Glückwünsche anlässlich meines Geburtstags.
Mi havis tre agrablan feston kun multaj amikoj.
Ich hatte ein sehr angenehmes Fest mit vielen Freunden.
Ni estis tre gajaj, kaj imagu:
Wir waren sehr fröhlich, und stell dir vor:
Kiam ni estis festantaj, venis la informo, ke mia pli aĝa fratino naskis infanon.
als wir am Feiern waren, kam die Nachricht, dass meine ältere Schwester ein Kind geboren hat.
Post tri knaboj fine la atendita filino! Vi povas imagi la ĝojkriojn!
Nach drei Jungen endlich die erwartete Tochter! Du kannst dir die Freudenschreie vorstellen!
Mi ŝercis: „Trifoje mi estis jam onklo, kaj ĉi-foje, je la kvara provo, fine onklino!“
Ich scherzte: "Drei Mal war ich jetzt schon Onkel, und diesmal, beim vierten Versuch, endlich Tante!"
Vi scias ja, ke mi estas sufiĉe ŝercema.
Du weißt ja, dass ich ziemlich gern Witze mache (wörtlich: scherzfreudig bin).


<7.3>
Sed mi revenu al via akcidento!
Aber ich sollte auf deinen Unfall zurückkommen!
Ĉu ankaŭ en via urbo la aŭtostirantoj estas malatentemaj?
Neigen auch in deiner/eurer Stadt die Autofahrer zur Unvorsichtigkeit?
Ĉe ni bedaŭrinde jes. Okazas plendinde multaj akcidentoj,
Bei uns leider ja. Es passieren beklagenswert viele Unfälle,
ĉar kelkaj aŭtistoj vere estas fiaj.
denn einige PKW-Fahrer sind wirklich übel.
Kaj ĉu via biciklo estas tute rompita?
Und ist dein Fahrrad völlig kaputt?
Ĉu indas, refunkciigi ĝin aŭ ĉu vi devas aĉeti novan?
Lohnt es, es wieder in Gang zu bringen, oder musst du ein neues kaufen?


<7.4>
Ĝis nun mi neniam estis en malsanulejo.
Bislang war ich niemals in einem Krankenhaus.
Ĉu la kuracistoj bone zorgis pri vi?
Haben die Ärzte gut für dich gesorgt?
Ĉu tre doloris, kiam ili surmetis la gipson ĉirkaŭ via brako?
Tat es sehr weh, als sie den Gips auf deinen Arm gemacht haben?
Iam iu malatenta hundaĉo puŝis min, tiel ke mi falis, sed rompis nur unu fingron.
Einmal hat mich ein unachtsamer Köter gestoßen, so dass ich hinfiel, aber mir nur einen Finger gebrochen habe.
Ĝi eĉ ne sangis, tamen estis jam tro por mi,
Er hat nicht einmal geblutet, aber es war schon zu viel für mich,
ĉar mi neniom eltenas.
denn ich halte nichts aus.


<7.5>
Ho, vi do estas maldekstra-manulo!
Oh, du bist also Linkshänder?
Ĉu vi en la lernejo, lernante skribi, havis problemon?
Hattest du in der Schule beim Schreibenlernen Schwierigkeiten?
Ĉu viaj instruistoj premis vin, ŝanĝi la manon dum skribado?
Haben dich deine Lehrer bedrängt, die Hand beim Schreiben zu wechseln?
En nia socio longe estis diskuto, ĉu tio indas, aŭ ĉu oni pli bone toleru tion.
In unserer Gesellschaft gab es lange eine Diskussion,
ob das lohnt, oder ob man das lieber tolerieren sollte.

Dum la tempo de la geavoj, t.e. miaj paĉjo kaj panjo,
Zu Zeiten der Großeltern, das sind mein Papa und meine Mama,
oni ne facile toleris ion, oni estis ĝenerale ankoraŭ sufiĉe maltolerema.
hat man nicht leicht etwas toleriert, man war allgemein noch ziemlich intolerant.
Ho, nun mi komencas vere babili.
Oh, jetzt fange ich an, wirklich zu schwatzen.


<7.6>
Ĉu maljam nun estas printempo ĉe vi?
Ist jetzt erst Frühling bei euch?
Nu, ĉe ni jam de longe!
Nun, bei uns schon seit langem.
El tio oni vidas, ke mi estas hejme en la sudo kaj vi en la nordo de Eŭropo.
Daraus sieht man, dass ich im Süden zu Hause bin und du im Norden von Europa.

Ĉi tie la floroj estas jam sufiĉe kreskintaj, ĉiuj birdonestoj jam plurajn semajnojn preparitaj.
Hier sind die Blumen schon ziemlich gewachsen, alle Vogelnester schon mehrere Wochen vorbereitet.
La suno brilas la tutan tagon,
Die Sonne strahlt den ganzen Tag,
kaj ni ĝojas, ke la arboj estas kovritaj de folioj.
und wir freuen uns, dass die Bäume mit Blättern bedeckt sind.
Sub ili ne estas tiom varmege!
Unter ihnen ist es nicht so heiß!


<7.7>
Meze en tia vivo oni ne emas pensi pri la morto,
Mitten in einem solchen Leben neigt man nicht dazu, über den Tod nachzudenken,
sed akcidento kiel via povus ja okazi ĉiutage al ĉiu.
aber ein Unfall wie deiner könnte ja jeden Tag jedem passieren.
Ĉu vi eble en la somero venos ferii kun mia familio?
Kommst du vielleicht im Sommer, um mit meiner Familie Ferien zu machen?
Kiel fraŭlo vi devus ja havi tempon, ĉu ne?
Als Junggeselle müsstest du ja Zeit haben, nicht wahr?
Tio estus vere bonega!
Das wäre wirklich toll!
Mi esperas, ke vi baldaŭ estos resaniĝinta.
Ich hoffe, dass du bald wieder genesen bist.

Tre korajn salutojn de via Esperanto-amikino
Ganz herzliche Grüße von deiner Esperanto-Freundin
Maria

Aldonaĵo: Karlo same kore salutas vin, ĝojus, se vi venus, kaj deziras bonan resaniĝon.
Zusatz: Karlo grüßt dich gleichfalls herzlich. würde sich freuen, wenn du kämst, und wünscht dir gute Besserung (wörtlich: Gute Genesung = Wiedergesundwerdung).


<8.0>
Ripeto: Ekzercoj, transformi frazojn el la aktivo al la pasivo
Wiederholung: Übungen, Sätze aus dem Aktiv ins Passiv umzuformen


<8.1> Enkonduko / Einleitung
Esperanto havas la voĉojn aktivo kaj pasivo, sed la pasivo aperas nur en la participoj.
Esperanto hat die Genus-verbi-Arten Aktiv und Passiv, aber das Passiv erscheint nur in den Partizipien.
En Esperanto participoj estas adjektivoj, kiuj konsistas el radiko signifanta agon kaj el speciala sufikso, nome unu el la
Im Esperanto sind die Partizipien Adjektive, welche aus einer Wortwurzel, die eine Tätigkeit bedeutet, und aus einem speziellen Suffix besteht, nämlich einem von
3 aktivaj: -ant- (prezenco), -int- (preterito), -ont- (futuro)
3 des Aktivs: -ant- (Präsens), -int- (Präteritum), -ont- (Futur)
kaj / und
3 pasivaj: -at- (prezenco), -it- (preterito), -ot- (futuro).
3 des Passivs: -at- (Präsens), -it- (Präteritum), -ot- (Futur)

Do, -a- / -i- / -o-, same kiel en -as / -is / -os de la verbformoj,
-a- / -i- / -o- beziehen sich also genau wie in -as / -is / -os der Verbformen
ankaŭ en la participoj rilatas al la nuntempo / pasinta tempo / venonta tempo.
auch in den Partizipien auf die Gegenwart / Vergangenheit / Zukunft.

Tamen oni ne forgesu, ke participoj unuarange estas adjektivoj.
Dennoch vergesse man nicht, dass die Partizipien in erster Linie Adjektive sind.

Krome la participoj de la aktivo indikas ĉefe agon,
Außerdem zeigen die Partizipien des Aktivs hauptsächlich eine Aktion an,
dum tiuj de la pasivo ĉefe indikas staton,
während die des Passivs hauptsächlich einen Zustand anzeigen,
la participoj kun .it- post ago aŭ ne post ago, kiun esprimas la radiko.
die Partizipien mit -it- nach der Aktion oder nicht nach der Aktion, die die Wortwurzel ausdrückt.

Tial en la aktivo la participoj kun -ant- estas pli oftaj ol tiuj kun -int-,
Deshalb sind im Aktiv die Partizipien mit -ant- häufiger als die mit -int-,
dum en la pasivo tio estas inversa:
während das im Passiv umgekehrt ist:
formoj kun -it- estas pli oftaj ol iuj kun -at-.
Formen mit -it- sind häufiger als welche mit -at-.


<8.2> Bona stilo / Guter Stil
Atentigo rilate bonan stilon / Hinweis in Bezug auf einen guten Stil:

Evitu participojn kiel parton de la predikato kun "estas/is/os/u" (t.n. "kunmetita verbformo").
Vermeiden Sie Partizipien als Teil eines Prädikats mit estas/is/os/u (sog. "zusammengesetzte Verbformen").

Se vi ne nepre bezonas participon, uzu prefere la pli simplajn verbformojn -as, -is kaj -os.
Wenn Sie nicht unbedingt ein Partizip benötigen, gebrauchen Sie vorzugsweise die Verbformen -as, -is und -os.

La sekvantaj frazoj do ne estas ekzemplodone bonaj,
Die folgenden Sätze sind also nicht beispielhaft gut,
sed ili montru la (teorian) uzon de pasivaj participoj.
sie sollen aber den (theoretischen) Gebrauch passivischer Partizipien zeigen.

Maldekstre staras senparticipa frazo. Laŭ ties signifo kompletigu la dekstran frazoformon per pasiva participo.
Links steht ein partiziploser Satz. Vervollständigen Sie nach dessen Bedeutung die rechte Satzform durch ein passivisches Partizip.

(Die passivische Form der Lösung entspricht nicht immer formal genau der aktivischen Form; es wurde nur derselbe Inhalt verlangt, was bei zweideutiger Formulierung im Aktiv auch nicht zu einem eindeutigen Ergebnis im Passiv führen kann.)


<8.3>
Aŭto ĵetis biciklon surteren. =>
Ein Auto schleuderte ein Fahrrad zu Boden. =>

Biciklo estis surterenĵetata de aŭto. (ago)
Ein Fahrrad wurde von einem Auto zu Boden geschleudert. (Aktion)

<8.4>
Oni petis la ŝuldanton, baldaŭ pagi. =>
Man bat den Schuldner, bald zu zahlen. =>

La ŝuldanto estis petata, baldaŭ pagi. (ago)
Der Schuldner wurde gebeten, bald zu zahlen. (Aktion)

<8.5>
La policano certe demandos vin. =>
Der Polizist wird dich sicherlich befragen. =>

Vi estos certe demandata de policano. (ago)
Du wirst sicherlich von einem Polizisten befragt werden. (Aktion)

<8.6>
Oni bone zorgu pri la malsanuloj. =>
Man sorge gut für die Kranken. =>

La malsanuloj estu bone prizorgataj. (ago)
Die Kranken sollen gut versorgt werden. (Aktion)

<8.7>
La banko jam ŝlosis sian pordon. =>
Die Bank hat/hatte ihre Tür schon verschlossen. =>

La pordo de la banko estas/estis jam ŝlosita. (stato)
Die Tür der Bank ist/war bereits verschlossen. (Zustand)

<8.8>
Oni ne miskomprenu min. =>
Man verstehe mich nicht falsch. =>

Mi ne estu miskomprenata. (ago)
Ich werde nicht missverstanden. (Aktion)

<8.9>
La soldatoj venkis la malamikojn. =>
Die Soldaten besiegten die Feinde. =>

La malamikoj estis venkataj de la soldatoj. (ago)
Die Feinde wurden von den Soldaten besiegt. (Aktion)

<8.10>
La ŝuldanto pagos ĝis morgaŭ. =>
Der Schuldner wird bis morgen bezahlen. =>

La ŝuldoj postmorgaŭ estos pagitaj. (stato)
Die Schulden werden übermorgen bezahlt sein. (Zustand)

<8.11>
La infano ĵetis la pilkon al la plafono. =>
Das Kind warf den Ball zur Decke. =>

La pilko estis ĵetata al la plafono. (ago)
Der Ball wurde zur Decke geworfen. (Aktion)

<8.12>
Nenial premu onin troaj zorgoj. =>
Aus keinem Grund sollen einen übermäßige Sorgen drücken. =>

Nenial oni estu premata de troaj zorgoj. (ago)
Aus keinem Grund soll man von übermäßigen Sorgen bedrückt werden. (Aktion)

<8.13>
Pripensu / Überlegen Sie:


(1) Kiujn el la supraj frazoj oni pli elegante esprimas en la aktiva formo?
Welche von den obigen Sätzen drückt man eleganter in der Aktiv-Form aus?

Auch wenn manches Geschmacksache ist, so sind in den obigen Beispielen fast ausschließlich die aktiven Versionen eleganter. Das liegt auch daran, dass überwiegend "Aktionen", hier: Vorgänge, Tätigkeiten geschildert werden. (Deshalb überwiegen hier auch die Partizipien auf -at-.) Höchstens Sätze, bei den der "Täter" (Agens) keine Rolle spielt (Subjekt: oni 'man') kommen für eine elegantere passivische Form in Frage, hier (8.2) und (8.4), aber nicht (8.6).


(2) En kiuj duaj frazoj, kaj la ata-, kaj la ita-formo de la pasiva participo estas per diversa signifo pravigeblaj?
In welchen zweiten Sätzen sind sowohl die ata- als auch die ita-Form des passivischen Partizips durch eine verschiedene Bedeutung begründbar?

In folgenden Sätzen kann auch das ita-Partizip stehen:
(8.1) - (8.4), (8.6), (8.7), (8.9)
In jedem Fall lautet die Begründung, dass ein Zeitpunkt nach der Tätigkeit (Zustand nach Aktion) betrachtet wird. Näheres dazu in der Grammatik. Der Lernende merke sich, dass er meistens beide Formen verwenden kann, ohne einen Fehler zu machen. Lediglich bei länger andauernden, zeitlich unbestimmten oder wiederholten Handlungen liegt es besonders nahe, den Zeitpunkt des Vorgangs zu betrachten und
-at- zu verwenden.


<9.0>
Ekzameno sur baza nivelo (B1) / Prüfung auf Basisniveau (B1):
Temo 10: Manĝado / Thema 10: Essen

Preparo por la baznivela ekzameno per plia dialogo en la kutimaj ŝtupoj:
Vorbereitung durch einen weiteren Dialog auf die Prüfung zum Basisniveau in den gewohnten Stufen:
Lernu unue la nekonatajn bluajn vortojn.
Lernen Sie zuerst die unbekannten blauen Wörter.
Poste traduku la vortojn kaj esprimojn inter krampoj al Esperanto.
Übersetzen Sie danach die Wörter und Ausdrücke zwischen Klammern ins Esperanto.
Lasta ŝtupo: Verku dialogon similan al la ekzempla per viaj personaj cirkonstancoj,
Letzte Stufe: Verfassen Sie einen dem Beispieldialog ähnlichen mit Ihren persönlichen Verhältnissen.
En la reala ekzameno vi tamen ne estas devigata, malkaŝi negativajn aspektojn aŭ viajn sanktajn sekretojn,
Im wirklichen Examen sind Sie aber nicht gezwungen, negative Aspekte oder ihre heiligen Geheimnisse zu verraten,
sed rajtas sen honto mensogi tutan romanon.
sondern dürfen ohne Scham einen ganzen Roman [zusammen]lügen.


<9.1>
Ekzamenanto:
Prüfer:
Bonan tagon, vi estas sinjoro Manĝemulo, ĉu ne?
Guten Tag, Sie sind Herr Manĝemulo ('Vielfraß'), nicht wahr?

Ekzamenato:
Prüfling:
Bonan tagon, jes, Leo Manĝemulo; sed ne timu:
Guten Tag, ja, Leo Manĝemulo, aber haben Sie keine Angst:
Mi neniun manĝas, nek frandas.
Ich fresse keinen noch vernasche [ich ihn].

He, kion [vi diras]?
He, was [sagen Sie]?

Ho, pardonu, tio estas sole mia kutima ŝerco, kiam mi prezentas min.
Oh, entschuldigen Sie, das ist nur mein gewöhnlicher Scherz, wenn ich mich vorstelle.
Kiu estas via nomo?
Wie (im Esperanto: Welcher) ist Ihr Name?

La vivo faras la plej bonajn ŝercojn, ĉar mi estas Ina Frandemulo.
Das Leben macht die besten Scherze, denn ich bin Ina Frandemulo ('Naschkatze').
Ĉu vi estas ne nur laŭnome preparita al nia temo "manĝado"?
Sind Sie nicht nur dem Namen nach auf unser Thema "Essen" vorbereitet?

Pli-malpli. Mi dirus: praktike jes, sed la teorio ne estas mia plej forta flanko.
Mehr oder weniger. Ich würde sagen: In der Praxis ja,
aber die Theorie ist nicht meine stärkste Seite.

Ne tiom grave, la ĉefa afero estas, ke vi scias interparoli en Esperanto.
Nicht so wichtig, die Hauptsache ist, dass Sie sich auf Esperanto unterhalten können.


<9.2>
Do, ni komencu per la praktiko de manĝado.
Also, lassen Sie uns mit der Praxis des Essens beginnen.
Ĉu vi plej ofte manĝas hejme aŭ en ekstera manĝejo?
Essen Sie meistens zu Hause oder (in einem) auswärts (gelegenen Essgebäude)?

Vidu, mi estas la tipo de memstara fraŭlo,
Sehen Sie, ich bin der Typ des selbständigen Junggesellen,
sed kuiri ne tiom plaĉas al mi.
aber Kochen gefällt mir nicht so sehr.
Dum labortagoj mi iradas al la kantino de mia firmao,
An Arbeitstagen pflege ich zur Kantine meiner Firma zu gehen,
semajnfine mi ofte iras ien por manĝi, ekzemple al restoracio,
am Wochenende gehe ich oft irgendwohin zum Essen, zum Beispiel in ein Restaurant,
kaj ankaŭ en trajno por mi la plej utila vagono estas la manĝovagono.
und auch in einem Zug ist für mich der nützlichste Wagen der Speisewagen.

Mi konstatas, ke vi estas ankaŭ ŝercemulo.
Ich stelle fest, dass Sie auch ein Witzbold sind.
Laŭ kiuj kriterioj vi elektas restoracion?
Nach welchen Kriterien wählen Sie ein Restaurant aus?

Ĝi estu pura kaj ne tro multekosta.
Es soll sauber und nicht zu teuer sein.
Kvanton mi preferas al kvalito, mi ja volas iĝi sata.
Menge ziehe ich der Qualität vor, ich will ja satt werden.
Kutime mi rezervas sidlokon kaj mendas laŭ la taga menukarto.
Gewöhnlich reserviere ich einen Sitzplatz und bestelle nach der Speisekarte des Tages.

Ĉu vi estas vegetarano aŭ vi ankaŭ manĝas viandon?
Sind Sie Vegetarier, oder essen Sie auch Fleisch?

Mi manĝas ĉiujn bestojn:
Ich esse alle Tiere:
bovon, porkon, ŝafon, kokon kaj ankaŭ fiŝojn kaj aliajn marbestojn.
Rind, Schwein, Schaf, Huhn und auch Fische und andere Meerestiere.

<9.3>
Kiam okazas via ĉefa manĝo?
Wann ist (geschieht) Ihre Hauptmahlzeit?

Laŭ la kutimoj en Germanujo mia ĉefa manĝo okazas tagmeze.
Gemäß den Gewohnheiten in Deutschland ist meine Hauptmahlzeit am Mittag.
Vespere mi ne havas varman manĝon,
Abends habe ich keine warme Mahlzeit,
sed mi vespermanĝas diversajn panospecojn, ŝinkon, fromaĝon kaj ovojn.
aber ich esse verschiedene Brotsorten, Schinken, Käse und Eier zu Abend.

Bonvolu priskribi vian matenmanĝon.
Bitte beschreiben Sie Ihr Frühstück.
Ĉu ĝi estas mizera aŭ luksa?
Ist es armselig oder luxuriös?

Tute ne mizera. Luksa estas eble ioma tro-igo,
Überhaupt nicht armselig, luxuriös ist vielleicht etwas übertrieben
(wörtlich: eine irgendwiegroße Übertreibung),

sed riĉa estas mia matenmanĝo certe jes,
aber reichhaltig ist mein Frühstück sicherlich wohl,
ĉar mi tre zorge preparas ĝin por mi.
denn ich bereite es sehr sorgfältig für mich.
Per riĉa matenmanĝo komenciĝas bona tago.
Mit einem reichhaltigen Frühstück beginnt ein guter Tag.

Ĉu vi ankaŭ aranĝas ĉion kun festa ekstero?
Richten Sie auch alles mit festlichem Äußeren her?

Kompreneble. La okuloj kunmanĝas per la aspekto.
Natürlich. Die Augen essen durch den Anblick mit.

Kaj la nazo kunmanĝas per bon-odoro ...
Und die Nase isst mit dem Duft mit ...
Vi estas preskaŭ filozofo de manĝado.
Sie sind fast ein Philosoph des Essens.
Ĉu mi rajtas ekscii detalojn de via aranĝado?
Darf ich Einzelheiten Ihres Arrangierens erfahren?

Volonte. Dekstre de la telero kuŝas tranĉilo, maldekstre forko.
Gern. Rechts vom Teller liegt ein Messer, links eine Gabel.
Mi uzas apartajn kulerojn por marmelado, por mielo kaj por la lakto en la kafotaso.
Ich benutze eigene Löffel für Marmelade, für Honig und für die Milch in der Kaffeetasse.
Sur la tablo staras ujetoj kun salo, sukero, oleo kaj diversaj spicoj,
Auf dem Tisch stehen kleine Behälter mit Salz, Zucker, Öl und diversen Gewürzen,
korbo kun pano kaj ofte muslio el greno- kaj frukto-pecoj.
ein Korb mit Brot und ofte Müsli aus Getreide- und Früchtestücken.
Krome mi ŝatas ovon, kiu estis precize kvar minutojn en bolanta akvo.
Außerdem mag ich ein Ei, das exakt 4 Minuten in kochendem Wasser war.

Kion vi pensas pri matenmanĝo laŭ la gusto de la Angloj?
Was denken Sie über ein Frühstück nach dem Geschmack der Engländer?

Rekomendinde! Foje mi preparas jenon por mi:
Empfehlenswert! Zuweilen bereite ich Folgendes für mich:
ovaĵon kun frititaj ŝinkopecoj, kolbasetoj ...
eine Eierspeise mit frittierten Schinkenstücken, Würstchen ...
sole la pizoj ial ne logas min matene.
nur die Erbsen locken mich morgens aus irgendeinem Grunde nicht.

<9.4>
Ni venu al la teorio. Kion vi scias pri kuirarto?
Lassen Sie uns zur Theorie kommen. Was wissen Sie über Kochkunst?
Se vi estas sola-vivanta fraŭlo, vi ja devas ankaŭ mem kuiri.
Wenn Sie ein alleinlebender Junggeselle sind, müssen Sie ja auch selbst kochen.

Ba, mi konfesas, ke kuirado por mi estas perdo de tempo.
Ach was, ich gestehe, dass Kochen für mich Zeitverlust ist.
Nu, se necese, mi scias prepari rizon kaj nudelojn,
Nun, falls nötig, kann ich Reis und Nudeln zubereiten,
nature ankaŭ terpomojn, precipe kun ŝelo.
natürlich auch Kartoffeln, vor allem mit Schale.
Sed poste senŝeligi la terpomojn, tio estas aĉa.
Aber danach die Kartoffeln schälen, das ist übel.
Tiam mi preferas aĉeti ĉe manĝobudo terpom-fritaĵojn,
Ich ziehe es dann vor, an der Essensbude Pommes frites zu kaufen,
kaj saŭcojn ĉiu-okaze, tiujn mi certe fuŝus.
und Soßen auf jeden Fall, die würde ich sicher verpfuschen.
La kulmino de mia kuir-arto estas "krusteto", tipa por nia regiono.
Der Höhepunkt meiner Kochkunst ist "Krüstchen", typisch für unsere Gegend.

Pri kio temas detale? Malkaŝu tiun sekreton!
Worum geht's [da] im Einzelnen? Verraten Sie dieses Geheimnis!

Volonte. Do, sur rostita tranĉaĵo de pano kuŝas dika viandopeco,
Gern. Also, auf einer gerösteten Scheibe Brot liegt ein dickes Fleischstück;
sur tiu estas omleto kun hakitaj fungoj kaj tute supre granda rulo de ŝinko.
auf dem ist ein Omelett mit gehackten Pilzen und ganz oben eine große Rolle Schinken.

Dio mia! Ĉu jam matene?
Mein Gott! Schon morgens?

Ne, tion vi miskomprenis. Tio apartenas al mia plej ŝatata menuo en la dimanĉo,
Nein, das haben Sie missverstanden.
Das gehört zu meinem am meisten geschätzten Menü am Sonntag,

kun fungosupo antaŭe kaj salato el miksitaj fruktoj poste.
mit Pilzsuppe davor und Salat aus gemischten Früchten danach.
Sed kun kremo, mi petas.
Aber mit Sahne, bitte ich.

Ĉe l' barbo de Zamenhof! Vi meritas vian nomon!
Beim Barte Zamenhofs! Sie verdienen Ihren Namen!
Ĉu vi neniel manĝas verdaĵojn?
Essen Sie in keiner Weise Grünzeug?

Sed jes. Mi ne aparte menciis legomojn.
Aber ja. Ich habe Gemüse nicht eigens erwähnt.
Mi nome aĉetadas diversajn salatojn kaj ŝatas karotojn, kukumojn kaj brasikon.
Ich pflege nämlich verschiedene Salate zu kaufen und mag Möhren, Gurken und Kohl.

Bone, ĉu vi fine povas priskribi legoman manĝaĵon, tipan en via regiono?
Gut, können Sie zum Schluss eine Gemüsemahlzeit beschreiben, typisch für Ihre Gegend?

Certe, jes. Dum vintro mi ŝatas poton kun verda brasiko.
Sicher, ja. Während des Winters mag ich einen Topf mit grünem Kohl.

Ĉu nur brasiko?
Nur Kohl?

Ne, kun granda kolbaso kompreneble.
Nein, mit einer großen Wurst natürlich.

(Ili ridas)
(Sie lachen)


<9.5>
Dankon, sinjoro Manĝemulo.
Danke, Herr Manĝemulo.
Mi estas nun bone informita pri viaj manĝokutimoj.
Ich bin jetzt gut informiert über Ihre Essgewohnheiten.
Cetere, interparolante kun vi, mi iom post iom iĝis malsata.
Übrigens, beim Gespräch mit Ihnen bin ich nach und nach hungrig geworden.

Mi ĝojas, ke via reago estas konvena, sed pro via nomo tio ne surprizas min.
Ich freue mich, dass Ihre Reaktion angemessen ist, aber wegen Ihrem Namen überrascht mich das nicht.

Trafa repago! Ĝis revido, fartu bone, sinjoro Manĝemulo!
Gut heimgezahlt (wörtlich: Treffende Rückzahlung)! Auf Wiedersehen, leben Sie wohl, Herr Manĝemulo!

Dankon, same, sinjorino Frandemulo.
Danke, gleichfalls, Frau Frandemulo.

<10.0>
Formuloj kiel alparoli kaj subskribi en leteroj kaj retmesaĝoj
Formeln, wie [man] in Briefen und Netzmitteilungen ansprechen und unterschreiben [sollte]

Kvankam nuntempe precipe la juna generacio ne plu estas tiom formala en interhomaj kontaktoj,
Obwohl heutzutage vor allem die junge Generation in zwischenmenschlichen Kontakten nicht mehr so formal ist,
tamen estas ofte utile, scii, kiel konvene alparoli aliajn homojn, ne nur amikojn, en Esperanto,
ist es dennoch oft nützlich zu wissen, wie [man] andere Menschen, nicht nur Freunde, passend auf Esperanto anreden,
plie, kiel formuli subskribon en leteroj kaj retmesaĝoj.
ferner, wie [man] eine Unterschrift in Briefen und Netzmitteilungen formulieren [sollte].

Ekzemple, se vi scias la nomon, uzu la nomon en la alparolo por esti ĝentila,
Zum Beispiel: Wenn Sie den Namen wissen, verwenden Sie den Namen bei der Anrede, um höflich zu sein,
kaj ne alparolu homon, kiun vi ne persone konas, tuj per "amiko".
und sprechen Sie nicht einen Menschen, den Sie nicht persönlich kennen, sofort mit "Freund" an.

Sube sekvas listoj kun alparoloj, tekstoj kaj subskribaj formuloj.
Unten folgt eine Liste mit Anreden, Texten und Unterschriftsformeln.
Elektu po unu elementon el la tri listoj al konforma triopo.
Wählen Sie je 1 Element aus den 3 Listen zu einem passenden Tripel aus.

Kiuj alparoloj kun kiuj subskribaj formuloj konformas al kiuj ekzemplaj tekstoj?
Welche Anreden und welche Unterschriftsformeln passen zu welchen Texten?


<10.1>
Listo kun alparoloj
Liste mit Anreden

(Schauen Sie sich die Übersetzung der Anreden in den Lösungen an!)


<10.2>
Listo kun ekzemplaj formalaj ĝis malformalaj tekstoj
Liste mit beispielhaften formellen bis formlosen Texten

(Schauen Sie sich die Übersetzung der Texte in den Lösungen an!)


<10.3>
Listo kun formuloj kiel subskribi
Liste mit Unterschriftsformeln

(Schauen Sie sich die Übersetzung der Unterschriftsformeln in den Lösungen an!)


<10.4>
Post kiam vi solvis la taskon, rigardu la solvojn kaj komparu ilin kun viaj rezultoj.
Nachdem Sie die Aufgabe gelöst haben, schauen Sie sich die Lösungen an und vergleichen Sie sie mit Ihren Ergebnissen.

Zur Auflösung: Vielleicht haben Sie bemerkt, dass die Texte schon nach dem Grad der Formalheit absteigend geordnet waren. In der Lösung unten ist diese Reihenfolge beibehalten worden, aber es sind die passenden Anreden und Unterschriftsformeln hinzugefügt.


(T1)
Tre formale al firmaoj, institucioj, asocioj, k.s.:
Sehr formal an Firmen, Institutionen, Vereinigungen, u.Ä.:

(A3) Tre estimataj gesinjoroj!
Sehr geehrte (wörtlich: geachtete) Damen und Herren!

(T1) En nia nacia revuo mi legis,
In unserer landesweiten Fachzeitschrift las ich,
ke vi planas dungi helpanton por administri viajn klientojn.
dass Sie vorhaben, einen Helfer für die Verwaltung Ihrer Kunden einzustellen.
Mi pensas, ke mi estas por tiu tasko sperta kandidato,
Ich denke, dass ich ein erfahrener Kandidat für diese Aufgabe bin,
kaj ĝojus, rajti prezenti min.
und würde mich freuen, mich vorstellen zu dürfen.

(S3) Kun alte estimantaj salutoj / Kun alt-estimaj salutoj / Alt-estime
Mit hochachtungsvollen Grüßen / Hochachtungsvoll


(T2)
Formale al persono pri aferoj ekster la Esperanto-movado
Formal an eine Person über Angelegenheiten außerhalb der Esperanto-Bewegung

(A6) Estimata sinjoro Majer!
Werter (wörtlich: geachteter) Herr Majer!

(T2) Vian adreson mi trovis en la jarlibro de Universala Esperanto-Asocio.
Ihre Adresse fand ich im Jahrbuch des Welt-Esperantobundes.
Mi havas demandon pri via fako, nome lingviko.
Ich habe eine Frage zu Ihrem Fach, nämlich der Linguistik.
Ĉu vi instruas fremdan lingvon, kaj se jes:
Unterrichten Sie eine fremde Sprache, und wenn ja:
ĉu vi havas spertojn pri la diversaj ŝtupoj de la komunaj Eŭropaj ekzamenoj?
Haben Sie Erfahrungen mit den verschiedenen Stufen der gemeinsamen europäischen Prüfungen?
Mi estus danka, se ni povus interŝanĝi niajn ideojn pri tiu temo.
Ich wäre [Ihnen] dankbar, wenn wir unsere Ideen über dieses Thema austauschen könnten.
Atendante vian respondon,
In Erwartung Ihrer Antwort,

(S5) Kun afablaj salutoj
Mit freundlichen Grüßen


(T3)
Formale al Esperantisto, kiun oni ne aŭ apenaŭ persone konas
Formal an einen Esperanto-Freund, den man nicht oder kaum kennt

(A5) Estimata samideanino!
Werte (wörtlich: geachtete) Gesinnungsfreundin!

(T3) Danke mi ricevis vian leteron.
Dankend erhielt ich Ihren Brief.
Vi estas tre bonvena en nia aranĝo,
Sie sind bei unserer Veranstaltung sehr willkommen,
kaj laŭ via peto mi rezervis unu-litan ĉambron por vi.
und gemäß Ihrem Wunsch habe ich ein 1-Bett-Zimmer für Sie reserviert.
Vi ne bezonas kunporti lit-tukojn kaj man-tukojn.
Sie brauchen keine Betttücher und Handtücher mitzubringen.
Pliajn detalojn vi legos en la informilo, kiun ni baldaŭ sendos al vi.
Weitere Einzelheiten werden Sie in unserem Informationsmaterial, dass wir Ihnen bald senden werden, lesen.

(S1) Kun samideanaj salutoj
Mit gleichgesinnten (wörtlich: Gesinnungsfreund-) Grüßen


(T4)
Malpli formale al persono, kiun oni persone konas aŭ kun kiu oni jam certan tempon korespondas
Weniger formal an eine Person, die man persönlich kennt oder mit der man schon einige Zeit korrespondiert

(A1) Kara sinjoro Bolte!
Lieber Herr Bolte!

(T4) Dankon pro via lasta respondo. Mi notis, ke via adreso ŝanĝiĝis,
Danke für Ihre letzte Antwort. Ich habe notiert, dass sich Ihre Adresse geändert hat,
kaj zorgos pri tio, ke nia scienca revuo estonte iros tien.
und werde dafür sorgen, dass unsere wissenschaftliche Zeitschrift künftig dorthin geht.
Vi proponas plian artikolon, kaj mi trovas la temon tute interesa.
Sie bieten einen weiteren Artikel an, und ich finde das Thema äußerst interessant.
Mi aŭdis ankaŭ de aliaj kolegoj, ke oni kun konsento aplaŭdas viajn verkojn.
Ich habe auch von anderen Kolegen gehört, dass man mit Zustimmung Ihren Werken Beifall spendet.
Do, mi invitas vin, bone kunlabori plu.
Also lade ich Sie ein, weiterhin gut zusammenzuarbeiten.

(S2) Kun multaj salutoj
Viele Grüße


(T5)
Iom formale al kolegoj, parencoj kaj ĝenerale al bonaj konatoj
Etwas formal an Kollegen, Verwandte und allgemein an gut Bekannte

(A4) Kara Birgit!
Liebe Birgit!

(T5) Pardonu, ke mi ne pli frue respondis.
Entschuldige, dass ich nicht früher geantwortet habe.
Mi estis iom malsana kaj ne povis reagi al io ajn.
Ich war etwas krank und konnte auf absolut nichts reagieren.
Ĉu vi venos sabate? Vi povus ankaŭ tranokti ĉe ni, ne estos problemo.
Kommst du am Samstag? Du könntest auch bei uns übernachten, wird kein Problem sein.
Ĉiu-okaze ni revidos nin venontan semajnon por komune kuri nian kutiman vojon.
Auf jeden Fall werden wir uns kommende Woche wiedersehen, um gemeinsam unseren üblichen Weg zu laufen.
Nur se la vetero estos tro malbona, mi devos rezigni, por ne remalsaniĝi.
Nur wenn das Wetter zu schlecht ist, werde ich verzichten müssen, um nicht erneut krank zu werden.

(S6) Kun koraj salutoj / Ĝis (reskribo)
Mit herzlichen Grüßen / "Bis (auf Wiederschreiben)"


(T6)
Malformale al familianoj kaj bonaj amikoj
Ohne Formalien an Familienmitglieder und gute Freunde

(A2) Saluton, Bodo!
Hallo, Bodo!

(T6) Dankon pro via subteno.
Danke für deine Unterstützung.
Je mia granda bedaŭro la najbaroj do ne plenumis tion, kion ili promesis.
Zu meinem großen Bedauern haben also die Nachbarn nicht erfüllt, was sie versprochen haben.
Kvankam mi vere ne kulpas, mi estis iom malgaja pri tiu malsukceso.
Obwohl ich wirklich nicht schuld bin, war ich in Bezug auf diesen Misserfolg etwas geknickt
Bone, ke mi havas familion, kies juĝo pli gravas por mi ol tiu de tiaj idiotoj.
Gut, dass ich eine Familie habe, deren Urteil mir wichtiger ist als das von solchen Idioten.
Inter ni dirate, estas pli bone, tute fini la kontakton al tiaj aĉuloj.
Unter uns gesagt, ist es besser, den Kontakt mit solchen widerlichen Typen zu beenden.
Ni konas ja agrable multajn aliajn, kies fervoran apogon ni ĉiam spertis,
Wir kennen ja angenehm viele andere, deren begeisterte Unterstützung wir immer erfahren haben,
kaj tio ne nur dum festa bruo, sed ankaŭ por serioza kunlaboro.
und das nicht nur bei Festlärm, sondern auch bei ernsthafter Zusammenarbeit.

(S4) Kun amikaj salutoj, via
Mit Freundesgrüßen, dein


<11.0>
Ripeto: La uzo de la konstru-radiko "-iĝ-"
Wiederholung: Der Gebrauch der Bildungswurzel "-iĝ-"

En Leciono 5, ĉapitro 14, vi lernis iom pri la konstru-radiko (kaj sufikso) "-iĝ-".
In Lektion 5, Kapitel 14, haben Sie schon etwas über die Bildungswurzel (und das Suffix) "-iĝ-" gelernt.
La signifo de la verbo "iĝi" estas 'transiri al nova stato'; ekzemple
Die Bedeutung des Verbs iĝi ist "übergehen in einen anderen Zustand"; zum Beispiel
iĝi doktoro = doktoriĝi
Doktor werden = promovieren
iĝi ruĝa = ruĝiĝi ktp.
rot werden = erröten usw.


<11.1>
Uzu tiel "iĝi" kun substantivoj kaj adjektivoj.
Gebrauchen Sie so iĝi mit Substantiven und Adjektiven.
Formu ĉiam du frazojn kun ambaŭ versioj laŭ jena ekzemplo:
Bilden Sie immer zwei Sätze mit beiden Versionen gemäß folgendem Beispiel:

Post tiu kongreso buŝa uzo de Esperanto ĉiam pli {ofta}.
Nach diesem Kongress der mündliche Gebrauch des Esperanto immer mehr {häufig}.
=> 1) ... iĝis ĉiam pli ofta. => 2) ... ĉiam pli oftiĝis.
1) ... wurde immer häufiger. 2) ... nahm immer mehr zu.


Es folgen jetzt die ergänzten Satzpaare (mit nur einer Übersetzung ins Deutsche).

<11.2>
1) Tial la Esperantistoj baldaŭ iĝis lingve spertaj.
2) Tial la Esperantistoj baldaŭ lingve spertiĝis.
Deshalb wurden die Esperantofreunde bald sprachlich erfahren.

<11.3>
Dum la posta tempo oni ne plu uzis tiel multajn afiksojn kiel komence,
Während der Zeit danach benutzte man nicht mehr so viele Affixe wie anfangs,
1) tiel ke la lingvo praktike ankaŭ iĝis pli simpla.
2) tiel ke la lingvo praktike ankaŭ pli simpliĝis.
so dass die Sprache in der Praxis auch einfacher wurde.

<11.4>
Aliflanke la lingvo evoluis tiel, ke
Andererseits entwickelte sich die Sprache so, dass
1) la nivelo iĝis sufiĉe alta.
2) la nivelo sufiĉe altiĝis.
sich das sprachliche Niveau bedeutend erhöhte.

<11.5>
1) Homoj el la tuta mondo iĝis Esperantistoj.
2) Homoj el la tuta mondo Esperantist-iĝis.
Menschen aus der ganzen Welt wurden Esperantisten.

<11.6>
1) Tamen Zamenhof per tiu ĉi sukceso ne povis iĝi riĉa.
2) Tamen Zamenhof per tiu ĉi sukceso ne povis riĉiĝi.
Dennoch konnte Zamenhof durch diesen Erfolg nicht reich werden.

<11.7>
1) Bedaŭrinde lia korpo post la jaro 1910 iĝis pli kaj pli malforta,
dum lia laboro por Esperanto iĝis ĉiam pli intensa.
2) Bedaŭrinde lia korpo post la jaro 1910 pli kaj pli malfortiĝis,
dum lia laboro por Esperanto ĉiam pli intensiĝis.
Leider wurde sein Körper nach dem Jahre 1910 schwächer und schwächer
(wörtlich: mehr und mehr schwach),
während seine Arbeit für Esperanto immer intensiver wurde.


Formu pliajn frazojn, ankaŭ kun adverboj kaj prepozicioj,
Bilden Sie weitere Sätze, auch mit Adverbien und Präpositionen,
sed nun sole po unu, nome kun la sufikso "-iĝ-".
aber jetzt nur mit jeweils einem [Satz], nämlich mit dem Suffix -iĝ- .

<11.8>
Post kiam multaj homoj legis la Unuan Libron, la Esperantistoj pli-iĝis.
Nachdem viele Menschen das "erste Buch" gelesen hatten, wurden die Esperantisten zahlreicher (wörtlich: mehr).

<11.9>
Kun kiu vi kun-iĝas, tia vi fariĝas. (proverbo de Zamenhof)
Mit wem du dich zusammentust, so einer wirst du. (Sprichwort von Zamenhof)

<11.10>
Se virino kaj viro pariĝas por la tuta vivo, ili geedziĝas.
Wenn Frau und Mann für das ganze Leben ein Paar werden, heiraten sie (= werden sie ein Ehepaar).

<11.11>
Post alkutimiĝo doloras dis-iĝo. (proverbo de Zamenhof).
Nachdem man sich an etwas gewöhnt hat,
(wörtlich: nach An-Gewöhnung) schmerzt die Trennung. (Sprichwort von Zamnehof)

<11.12>
Anstataŭ "mal-aperi" oni povas ankaŭ diri "for-iĝi".
Anstatt "verschwinden" kann man auch "sich entfernen" (wörtlich: weg-werden) sagen.

<11.13>
Kiu ne plu iras la rektan vojon, aŭ kiu ne plu parolas pri la temo, tiu deflankiĝas.
Wer nicht weiter den geraden Weg geht, oder wer nicht mehr zum Thema spricht, der biegt ab bzw. schweift ab (wörtlich: wird abseitig).

<11.14>
Matene mi estas malrapida: Mi nur pene supreniĝas kaj fine ellitiĝas.
Morgens bin ich langsam: ich komme nur mit Mühe hoch
und stehe schließlich auf (wörtlicher: komme ich langsam aus dem Bett).

<11.15>
Hieraŭ ĉe la trajnstacio mi nur lastan sekundon entrajniĝis.
Gestern kam ich auf dem Bahnhof (= an der Bahnhaltestelle) nur auf die letzte Sekunde in den Zug.

<11.16>
Kiam venos la ĝusta haltejo, ne forgesu, rapide elbusiĝi.
Wenn die richtige Haltestelle kommt, vergiss nicht, schnell aus dem Bus zu kommen.


"-iĝ-" ne povas esti sufikso de unika objekto (homo aŭ aĵo):
-iĝ- kann nicht Suffix eines einzigartigen Objekts (Mensch oder Ding) sein:

<11.17>
Dum la unua Universala Kongreso en 1905 verda flago kun stelo {la Esperanto-flago}.
Während des 1. Weltkongresses 1905 wurde eine grüne Fahne mit Stern die Esperanto-Fahne.
=>
... iĝis la Esperanto-flago. (Ne: ... *Esperanto-flagiĝis.)


<12.00>
La konstru-radiko "-iĝ-" malantaŭ transitivaj verboj
Die Bildungswurzel -iĝ- hinter transitiven Verben

En la antaŭa ĉapitro la sufikso "-iĝ-" estis malantaŭ substantivoj, adjektivoj, adverboj kaj prepozicioj.
Im vorigen Kapitel war das Suffix -iĝ- hinter Substativen, Adjektiven, Adverbien und Präpositionen.
Sed ĝi havas ankoraŭ plian gravan funkcion:
Aber es hat auch noch eine weitere wichtige Funktion:
Se oni kroĉas "-iĝ-" al certaj transitivaj verboj, ili iĝas netransitivaj.
Wenn man -iĝ- an bestimmte transitive Verben hängt, werden diese intransitiv.

Ekzemple / Zum Beispiel:
komenci 'beginnen (lassen)' – komenciĝi '(selbst) beginnen'
La instruisto komencas la lecionon. / La leciono komenciĝas (= ekas).
Der Lehrer beginnt die Lektion. / Die Lektion beginnt.

Kompletigu tiel la sekvantajn frazojn:
Vervollständigen Sie so die folgenden Sätze:


Es folgen hier natürlich sofort die Lösungen.

<12.1>
Vi neniam ŝanĝas vian opinion. / Via opinio neniam ŝanĝiĝas.
Du änderst niemals deine Meinung. / Deine Meinung ändert sich niemals.

<12.2>
Kiam la lekciisto finas la lekcion, la lekcio finiĝas.
Sobald die Hochschullehrkraft die Vorlesung beendet, endet die Vorlesung.

<12.3>
Sur ebena strato la infano povas ruli ŝtonon, tiu ne mem ruliĝas for.
Auf einer ebenen Straße kann das Kind einen Stein rollen, der rollt nicht [von] selbst weg.

<12.4>
Noktiĝas jam, sed mi atendos, se necese, ĝis (kiam) re-tagiĝos.
Es wird schon Nacht, aber ich werde warten, wenn nötig, bis es wieder Tag wird.

<12.5>
La grupo transformiĝas al bona kunlaborantaro.
Die Gruppe wandelt sich zu einer guten Mitarbeiterschaft.

<12.6>
Trovi la domon mi trovis facile, ĉar ĝi troviĝas en la ĉefstrato.
Das Haus zu finden, fand (empfand!) ich leicht, denn es befindet sich in der Hauptstraße.

<12.7>
Montriĝis, ke la tuta situacio estis ege malbonŝanca.
Es zeigte sich, dass die ganze Situation überaus unglücklich war.

<12.8>
Multan oron oni fosas el montoj, sed parto de la oro poste perdiĝas.
Viel Gold gräbt man aus Bergen, aber ein Teil des Gold geht danach verloren.

<12.9>
Kiam la vekhorloĝo vekis min, mi vekiĝis.
Als mich der Wecker weckte, wachte ich auf.

<12.10>
Surmetante tro malvastan pantalonon, la fraŭlino ŝiris la zonon, kaj la tuta vestaĵo ŝiriĝis.
Während sie die zu enge Hose anzog, riss die unverheiratete Frau den Gürtel ab, und das ganze Kleidungsstück zerriss.

<12.11>
Neniu rompis la pupon. Estis nenies kulpo, ke ĝi falis el ŝranko kaj rompiĝis.
Niemand hat die Puppe zerbrochen. Es war niemandes Schuld,
dass sie aus einem Schrank fiel und kaputt ging.


Kelkfoje "-iĝ-" estas anstataŭigebla per "... sin" (aŭ alia refleksiva pronomo):
Einige Male ist -iĝ- ersetzbar durch "... sich" (oder ein anderes reflexives Pronomen).
Kiel li nomiĝas? / Kiel li nomas sin?
Wie heißt er? / Wie nennt er sich?

Kompletigu kaj poste transformu per refleksiva pronomo la sekvantajn frazojn:
Vervollständigen Sie die folgenden Sätze und formen Sie sie dann mit einem Reflexivpronomen um:

<12.12>
Kiu kaŝe volas aŭskulti birdojn, tiu bone kaŝiĝu kaj neniel moviĝu. /
... tiu bone kaŝu sin kaj neniel movu sin.
Wer heimlich Vögel belauschen will, der verstecke sich gut und rühre sich in keiner Weise.

<12.13>
Dum la interkona vespero ni multe distriĝis. / ... multe distris nin.
Während des Kennlernabends haben wir uns viel zerstreut.

<12.14>
Se estos problemo, oni turniĝu al la organizantoj. / ... turnu sin ...
Wenn es ein Problem gibt, wende man sich an die Organisatoren.

<12.15>
Se iu volas kundiskuti, tiu antaŭe bone informiĝu, pri kio temas. / ... informu sin ...
Wenn jemand mitdiskutieren will, der sollte sich vorher gut informieren, worum es geht.

<12.16>
La fenestro fermiĝis, eble pro subita blovo de vento. / ... fermis sin ...
Das Fenster schloss sich, vielleicht wegen einem plötzlichen Windstoß.

<12.17>
"Nu, ĉu vi bone amuziĝas?"
"Na, amüsiert ihr euch gut?"

<12.18>
Se oni estas afabla, malfermiĝas kelka pordo.
Wenn man freundlich ist, öffnet sich manche Tür.


Nuntempe oni ankaŭ ofte provas, esprimi pasivon per "-iĝ-",
Heutzutage versucht man auch oft, ein Passiv mit -iĝ- auszudrücken,
sed tio ne estas rekomendinda.
aber das ist nicht empfehlenswert.
Legu pri tio detalojn en la gramatiko.
Lesen Sie Einzelheiten dazu in der Grammatik [nach].


<13.00>
La konstru-radiko "-ig-"
Die Bildungswurzel -ig-

Ĉar igi signifas 'fari', la kombinado kun substantivoj, adjektivoj aŭ prepozicioj estas simpla:
Da igi 'machen' bedeutet, ist die Kombination mit Substantiven, Adjektiven und Präpositionen einfach:
doktoro => doktorigi = fari doktoro '(jdn.) promovieren'
Doktor => "doktor-machen" = zum Doktor machen, (jdn.) promovieren
kompleta => kompletigi = fari kompleta 'vervollständigen'
vollständig => vervollständigen = vollständig machen
en => enigi = fari, ke io estas ene 'hineintun, eingeben'
in => hineintun = machen, dass etwas drin ist, eingeben

Ekzemplo / Beispiel:
La ĉefo anstataŭigis min per anstataŭulo.
Der Chef ersetzt mich durch eine Ersatzperson.
La anstataŭulo nun anstataŭas min.
Die Ersatzperson ersetzt mich jetzt.

Kombinado kun verboj / Kombination mit Verben:
Kompare kun "-iĝ-" la sufikso "-ig-" transformas inverse certajn netransitivajn verbojn al transitivaj.
Im Vergleich zu -iĝ- wandelt -ig- umgekehrt bestimmte intransitive Verben in transitive um.
Vi konas jam / Sie kennen schon:
daŭri => daŭrigi = fari, ke io daŭras
dauern => dauern machen = machen, dass etwas (an)dauert, fortsetzen

Kompletigu do jenajn frazojn decidante, ĉu oni devas anstataŭigi "{?}"
Vervollständigen Sie also folgende Sätze, indem Sie entscheiden, ob Sie "{?}" ersetzen
a) per la sufikso -ig-, b) per la sufikso -iĝ- aŭ c) per nenio:
a) durch das Suffix -ig-, b) durch das Suffix -iĝ- oder c) durch nichts:


<13.1>
Pentri bildon longe daŭras. La pentristo daŭrigos la pentradon pliajn du tagojn.
Ein BIld zu malen dauert lange. Der Maler wird das Malen zwei Tage fortsetzen.

<13.2> "Imagi" signifas "bildigi al si".
"Sich vorstellen" bedeutet "sich ein Bild machen".

<13.3> Pli bone ol kritiki aferon estas, plibonigi ĝin mem.
Besser als eine Angelegenheit zu kritisieren ist, sie selbst zu verbessern.

<13.4> Antaŭ ol juĝi pri iu afero, mi certigas min, kiel ĝi statas.
Bevor ich über eine Angelegenheit urteile, vergewissere ich mich, wie sie sich verhält.

<13.5> En la ludo maksimumo da poentoj venkigas. Do, kolektu poentojn por venki.
In dem Spiel bringt ein Maximum an Punkten den Sieg. Also, sammel Punkte, um zu gewinnen.

<13.6> Estas pli facile doktorigi ol doktoriĝi.
Es ist leichter, [jemanden] zum Doktor zu machen, als Doktor zu werden.

<13.7> Kantante oni dormigas infanojn.
Singend bringt man Kinder zum Schlafen.

<13.8> La nuna tekniko faciligas la vivon, se oni instalas modernajn maŝinojn.
Die heutige Technik erleichtert das Leben, wenn man moderne Maschinen installiert.

<13.9> Oni longe klopodis, faligi la arbon, ĝis (kiam) tiu fine falis.
Man mühte sich lange ab, den Baum zu fällen, bis dieser endlich fiel.

<13.10> La maŝino ne plu funkciis. Bonŝance la teknikisto refunkciigis ĝin.
Die Maschine funktionierte nicht mehr. Zum Glück brachte der Techniker sie wieder ans Laufen.

<13.11> Nia familio jam ofte gastigis Esperantistojn, kaj inverse ni mem ankaŭ jam gastis ĉe aliaj.
Unsere Familie hat schon oft Esperantofreunde beherbergt,
und umgekehrt waren wir selbst auch schon Gast bei anderen.

<13.12> Tiu ĉi sukceso de nia instituto ĝojigas min vere; ankaŭ miaj kunlaborantoj kunĝojas.
Dieser Erfolg unseres Institutes erfreut mich wirklich; auch meine Mitarbeiter freuen sich mit.

<13.13> Neniu aranĝo okazus, se ne iuj organizantoj okazigus ĝin.
Keine Veranstaltung fände statt, wenn nicht irgendwelche Veranstalter sie stattfinden lassen würden.

<13.14> Mi pendigis la bildon sur la muron. Jen ĝi nun pendas.
Ich hängte das Bild an die Wand. Da hängt es nun.

<13.15> Neniam mankis multaj bonaj proponoj, kiel sukcesigi aŭ almenaŭ progresigi Esperanton.
Niemals fehlten viele gute Vorschläge, wie Esperanto zum Erfolg
oder wenigstens zu einem Fortschritt zu bringen [sei].

<13.16> Kuracilo estu laŭeble ankaŭ rebonfartigilo.
Ein Heilmittel sei möglichst auch ein Mittel, das es einen wieder gut gehen lässt.

<13.17> La kursestro ekigas la lecionon, la leciono ekas.
Der Kursleiter lässt die Lektion beginnen, die Lektion geht los.

<13.18> Necesis plia estrarano por kompletigi la estraron.
Es war ein weiteres Vorstandsmitglied notwendig, um den Vorstand zu vervollständigen.

<13.19> "Interalie" oni povas mallong{?}i per "i.a.".
"Unter anderem" kann man mit "u.a." abkürzen.

<13.20> La ventego klinis la arbon, kiu malsupren kliniĝis.
Der heftige Wind beugte den Baum, welcher sich nach unten beugte.

<13.21> Bonŝanco kaj vitro facile rompiĝas. (Germana proverbo)
Glück und Glas gehen leicht kaputt. (Deutsches Sprichwort)
Original: "Glück und Glas, wie leicht bricht das."

<13.22> Ofte antaŭjuĝoj ĝeneraligas kaj ne sufiĉe diferencigas.
Vorurteile verallgemeinern oft und differenzieren nicht ausreichend.

<13.23> La serion de la naturaj nombroj oni povas senfine plilongigi.
Die Serie der natürlichen Zahlen (1, 2, 3, 4, ...) kann man endlos verlängern.

<13.24> Ankaŭ bone funkciantaj maŝinoj iom post iom difektiĝas.
Auch gut funktionierende Maschinen werden nach und nach defekt.

<13.25> La parto, per kiu iu vorto finiĝas, estas la finaĵo.
Der Teil, mit dem ein Wort endet, ist die Endung.


<13.26>
Jen kaj jen oni povas uzi "-ig-" ankaŭ malantaŭ transitivaj verboj.
Hin und wieder kann man -ig- auch hinter transitiven Verben verwenden.
La signifo de "igi" tiam estas:
Die Bedeutung von igi ist dann:
'fari iun, ke tiu faras ion'
'jdn. veranlassen, dass dieser etwas tut'

Ekzemplo / Beispiel:
La birdo faras, ke ĝiaj idoj manĝas. => La birdo manĝigas siajn idojn.
Der Vogel macht, dass seine Jungen essen. => Der Vogel füttert seine Jungen.

Legu plu pri tiu kaj pliaj pli maloftaj uzoj de -ig- kaj -iĝ- en la gramatiko.
Lesen Sie weiter über diese und weitere seltenere Anwendungen von -ig- und -iĝ- in der Grammatik.


<14.0>
Ekzameno sur baza nivelo (B1) / Prüfung auf Basisniveau (B1):
Temo 11: Trafiko / Thema 11: Verkehr

Preparu vin por la baznivela ekzameno per plia dialogo en la kutimaj ŝtupoj:
Bereiten Sie sich mit einem weiteren Dialog in den gewohnten Stufen auf die Basisniveauprüfung vor.
Unue kontrolu la bluajn vortojn, ĉu vi konas ĉiujn; lernu la nekonatajn.
Kontrollieren Sie erstens die blauen Wörter, ob Sie alle kennen; lernen Sie die unbekannten.
Due kompletigu la dialogon tradukante la Germanajn vortojn al Esperanto.
Zweitens vervollständigen Sie den Dialog, indem Sie die deutschen Wörter ins Esperanto übersetzen.
Trie verku similan dialogon pri la trafik-sistemo de via hejmregiono.
Drittens verfassen Sie einen ähnlichen Dialog über das Verkehrssystem Ihrer Heimatregion.
Ĝeneralaj informoj estas interesaj por la diskuto, sed vi ne devas malkaŝi privatajn aferojn.
Allgemeine Informationen sind für die Diskussion interessant, aber Sie müssen keine privaten Angelegenheiten verraten.
Anstataŭe vi rajtas fantazii kaj se necese eĉ mensogi.
Statt dessen dürfen Sie fantasieren und wenn nötig sogar lügen.
La ĉefa afero estas, ke vi poste en la reala ekzameno povos flue paroli pri la temo "trafiko".
Die Hauptsache ist, dass Sie nachher in der wirklichen Prüfung fließend über das Thema "Verkehr" reden können.


<14.1>
Ekzamenanto:
Prüfer:
Bonan matenon! Ho, sinjoro Globotrotulo, ni longe ne plu vidis nin!
Guten Morgen! Oh, Herr Globotrotulo ('Globetrotter'), wir haben uns lange nicht mehr gesehen!

Ekzamenato:
Prüfling:
Doktorino Klerulo, bonan matenon! Jes, kia surprizo!
Frau Doktor Klerulo ('Gebildeter'), guten Morgen! Ja, was für eine Überraschung!
Ĉu vi estas mia ekzamenanto?
Sind Sie mein Prüfer?

Jes, kaj ĝuste vi certe ne havos problemon rilate nian temon "trafiko".
Ja, und gerade Sie werden sicher kein Problem hinsichtlich unseres Themas "Verkehr" haben.
Kiel via nomo malkaŝas, vi estas ja praktika spertulo pri turismo,
Wie Ihr Name verrät, sind Sie ein praktischer Experte betreffs Tourismus,
kaj tial certe ankaŭ pri trafiko.
und deshalb sicher auch betreffs Verkehr.

Mi ne volas esti elstaremulo, sed mi havas miajn specialajn spertojn, jes.
Ich möchte kein Wichtigtuer sein, aber ich habe meine speziellen Erfahrungen, ja.
Interalie mi uzis jam la plej eksterordinarajn trafikilojn.
Inzwischen habe ich schon die ausgefallensten Verkehrsmittel benutzt.
Iam mi per ĉaro tirata de azeno ...
Einmal bin ich mit einem Karren, der von einem Esel gezogen wurde, ...

<14.2>
(D-ino Klerulo rapide interrompas.)
([Frau] Dr. Klerulo unterbricht schnell.)
Jes, jes, sed ni restu ĉe la normalaj, ordinaraj.
Ja, ja, aber lassen Sie uns bei den normalen, üblichen bleiben.
Ĉu vi vivas en granda urbo?
Leben Sie in einer großen Stadt?

En Berlin, jes. La trafiko tie estas terura kaj kreskas ĉiujare.
In Berlin, ja. Der Vekehr dort ist schrecklich und wächst jedes Jahr [an].
Precipe bruas motorcikloj kaj sport-aŭtoj.
Vor allem lärmen Motorräder und Sportwagen.
Sur la urba aŭtovojo en la centro estas preskaŭ seninterrompe vicoj.
Auf der Stadtautobahn im Zentrum sind fast ununterbrochen Schlangen (im Esperanto: Reihen).
Estas la plej intense uzata strato en Germanujo.
Es ist die am intensivsten genutzte Straße in Deutschland.

Sed kial uzi nur aŭton? Estas ja aliaj veturiloj,
Aber warum nur das Auto benutzen? Es gibt ja andere Verkehrsmittel,
kaj publikaj, kaj privataj, kiujn la publiko povas uzi.
sowohl öffentliche als auch private, die die Bevölkerung nutzen kann.

Konsentite! En Berlin estas densa reto de la loka metroo kaj de la urba fer-vojo.
Einverstanden! In Berlin ist ein dichtes Netz der örtlichen U-Bahn und der Stadteisenbahn (= S-Bahn).
Mi abonis bileton, kiu estas valida en ĉiuj mallongdistancaj veturiloj,
Ich habe einen Fahrausweis abonniert, der in allen Kurzstreckenfahrzeugen gilt,
t.e. en buso, metroo, urba trajno kaj eĉ en regiona trajno.
d.h. in Bus, U-Bahn, S-Bahn und sogar in einem Regionalzug.

Kie oni vendas la biletojn?
Wo verkauft man die Fahrscheine?

Abonojn vendas la centra trafik-oficejo per fakturo,
Abonnements verkauft das zentrale Verkehrsbüro auf Rechnung,
sed unuopajn, tagajn kaj semajnajn biletojn vi ricevas en multaj aŭtomatoj kaj ĉe kelkaj giĉetoj de la fer-vojo.
aber einzelne, Tages- und Wochenfahrscheine erhalten Sie in vielen Automaten und an einigen Schaltern der Eisenbahn.

Ĉu ankaŭ ĉe kioskoj?
Auch an Kiosken?

Ankaŭ ĉe kioskoj, en tabak-vendejoj kaj ĉe vojaĝ-firmaoj.
Auch an Kiosken, in Tabaklädne und bei Reisefirmen.

Kion vi uzas por longaj distancoj?
Was benutzen Sie für weite (im Esperanto: lange) Entfernungen

Ene de nia ŝtato rapid-trajno sufiĉas, sed al eksterlando mi flugas per avio.
Innerhalb unseres Staates genügt ein Schnellzug, aber ins Ausland fliege ich mit dem Flugzeug.

<14.3>
Ĉu vi en viaj ferioj ankaŭ veturas per ŝipo?
Fahren Sie in Ihren Ferien auch mit einem Schiff?

Jes, sed malofte. Mi vizitis por ekzemplo la insulon Mainau en la lago Boden.
Ja, aber selten. Ich habe zum Beispiel die Insel Mainau im Bodensee besucht.
Sur la maro mi timus malbonfarti, kiam la ondoj tro ŝancelas la ŝipon.
Auf dem Meer würde ich befürchten, dass mir übel wird, wenn die Wellen das Schiff zu sehr schwanken lassen.
Alian fojon mi partoprenis en ŝip-veturado de unu haveno al alia sur la rivero Rejno.
Ein anderes Mal habe ich an einer Schiffsfahrt von einem Hafen zum andern auf dem (Fluss) Rhein teilgenommen.
Nia ŝipo krozis inter Majenco kaj Kolonjo,
Unser Schiff kreuzte zwischen Mainz und Köln,
preter malnovaj urbetoj kun ruinoj de burgoj.
vorbei an alten Städtchen mit Ruinen von Burgen.
Dekstre kaj maldekstre la bordoj, kovritaj de vin-plantoj,
Rechts und links die Ufer, bedeckt mit Weinpflanzen,
vera ĝuo de naturo, kaj mi ...
ein wahrer Genuss von Natur und ich ...

(La ekzamenanto denove per abrupta interrompo finas la babiladon.)
(Der Prüfer beendet die Plauderei erneut durch eine abrupte Unterbrechung.)
Jes, jes, kaj vi ĉiam ĝuante la naturon per glaso da vino en la mano, ĉu ne?
Ja, ja, und Sie immer die Natur mit einem Glas Wein in der Hand genießend, nicht wahr?
(Ili ridas.) / (Sie lachen.)
Ĉu vi partoprenas en la trafiko sole per veturiloj kun motoro?
Nehmen Sie am Verkehr ausschließlich mit Motorfahrzeugen teil?

Ne, tute ne. Ne havu maltrafan impreson!
Nein, in keiner Weise. Haben Sie keinen falschen Eindruck!
Mi ankaŭ multe biciklas kaj pied-iras.
Ich fahre auch viel Rad und gehe zu Fuß.
Berlin havas belajn grandajn parkojn kaj plurajn riverojn, kanalojn kaj lagojn.
Berlin hat schöne große Parks und mehrere Flüsse, Kanäle und Seen.
Tie oni tute ne sentas sin en urbego, sed preskaŭ kiel en la kamparo,
Da fühlt man sich überhaupt nicht in einer Großstadt, sondern fast wie auf dem Land,
kaj sur la vojetoj tie oni povas ankaŭ bicikli kaj promeni.
und auf den Pfaden dort kann man auch Fahrrad fahren und spazieren gehen.
La biciklado sur stratoj kun vigla trafiko tamen estas danĝera,
Das Fahrradfahren auf Straßen mit lebhaftem Verkehr ist allerdings gefährlich,
kaj pied-irante oni atingas nur iom de la ĉirkaŭaĵo.
und zu Fuß [gehend] erreicht man nur etwas von der Umgebung.
Sufiĉas por butikumi, rigardi la montrofenestrojn kaj iri al unu el la trinkejoj de la kvartalo.
Es reicht, um einen Einkaufsbummel zu machen, die Schaufenster anzuschauen und zu einer der Kneipen im Viertel zu gehen.

<14.4>
Iri al trinkejo, mi komprenas.
Zu einer Kneipe gehen, ich verstehe.
Sed por reveni al la danĝero sur la stratoj:
Aber um auf die Gefahr auf den Straßen zurückzukommen:
Ĉu laŭ la trafik-reguloj ne ĉiuj partoprenantoj estas samrajtaj?
Sind nach den Verkehrsregeln nicht alle Teilnehmer gleichberechtigt?
Kial do bicikli estas danĝere?
Warum ist also Radfahren gefährlich?

Vi pravas, ke laŭ la leĝoj formale ĉiuj partoprenantoj en trafiko estas samrajtaj.
Sie haben Recht, dass nach den Gesetzen formal alle Teilnehmer im Verkehr gleichberechtigt sind,
sed ĉu vi riskus, ke kamiono deflankiĝanta dekstren pretervidas vin kaj ĵetas sur la straton?
aber würden Sie riskieren, dass ein Lastwagen Sie beim Rechtsabbiegen anfährt und auf die Straße schleudert?
Se ne estas aparta semaforo, pied-iranto en tiu situacio jes ja havas pas-rajton,
Wenn es keine eigene Ampel gibt, hat ein Fußgänger in dieser Situation ja Vorrecht,
do, la kamionisto devus atenti kaj atendi, sed ĉu vi fidus al tio, ke li ne pretervidos vin?
der Lastwagenfahrer müsste also aufpassen und warten, aber würden Sie darauf vertrauen, dass er Sie nicht übersieht?

Kiu estas la pasrajto en trafik-cirklo?
Wie ist das Vorfahrtsrecht in einem Kreisverkehr?

Tio estas iom stranga.
Das ist ein wenig merkwürdig.
Normale laŭ la baza regulo "de dekstre antaŭ de maldekstre" tiuj,
Normalerweise haben nach der Grundregel "rechts vor links" diejenigen,
kiuj estas en-irontaj la cirklon, havas pasrajton.
die dabei sind, in den Kreis einzufahren, Vorfahrt.
Sed en trafik-cirklo kutime regas la malo:
Aber in einem Kreisverkehr herrscht gewöhnlich das Gegenteil:
Trafik-signoj montras, ke la en-irontoj devas atendi.
Verkehrsschilder zeigen an, dass die Einfahrenden warten müssen.
Nome, oni povas imagi, ke ali-okaze tre baldaŭ la cirklo estus plene ŝtopita, plen-plena.
Man kann sich nämlich vorstellen, dass andernfalls der Kreis sehr bald vollgestopft wäre, proppenvoll.

<14.5>
Laŭ miaj scioj en tuta Eŭropo la trafikreguloj devus esti la samaj.
Meines Wissens nach müssten die Verkehrsregeln in ganz Europa dieselben sein.
Ĉu vi en la praktiko tamen observis diferencojn, eble ankaŭ ekster Eŭropo?
Haben Sie in der Praxis dennoch Unterschiede beobachtet, vielleicht auch außerhalb von Europa?

Ho jes, por tio mi havas bonan ekzemplon.
Oh ja, dafür habe ich ein gutes Beispiel.
Vi scias, kie en urbo zebro povas plej bone kaŝi sin?
Wissen Sie, wo sich in einer Stadt ein Zebra am besten verstecken kann?

Mi ne scias la respondon, sed memorigas vin, ke ne vi estas la ekzamenanto.
Ich kenne die Antwort nicht, aber ich erinnere Sie daran, dass nicht Sie der Prüfer sind.
(ridetas) Sed certe la solvo estas sprita ŝerco, ĉu ne?
(lächelt) Aber die Lösung ist sicher ein geistvoller Scherz, nicht wahr?

Pardonu! Jes, vi ĝuste divenis.
Entschuldigung! Ja, Sie haben richtig geraten.
En urbo zebro povas plej bone kaŝi sin - sur zebrao!
In einer Stadt kann ein Zebra sich am besten - auf einem Zebrastreifen verstecken!

Nu, klare! Strioj sur la besto, strioj sur la strato.
Nun, klar! Streifen auf dem Tier, Streifen auf der Straße.
Espereble la pied-irantoj, kiuj sur zebrao volas transiri la straton kaj puŝas kontraŭ zebron, ne falas.
Hoffentlich fallen die Fußgänger, die auf einem Zebrastreifen die Straße überqueren wollen und gegen ein Zebra stoßen, nicht hin.

Espereble! Sed nun mia ekzemplo de diferencoj inter trafikaj kutimoj en diversaj landoj:
Hoffentlich! Aber nun mein Beispiel der Unterschiede zwischen Verkehrsgewohnheiten in verschiedenen Ländern:
Kiam en Germanujo transironto alproksimiĝas al zebrao sen semaforo,
Wenn in Deutschland jemand, der hinübergehen will, sich einem Zebrastreifen ohne Ampel nähert,
tuj la aŭtostirantoj haltigas sian veturilon kaj atendas,
halten sofort die Autofahrer ihr Fahrzeug an und warten,
ĝis kiam ĉiuj pied-irantoj atingis la alian flankon de la strato.
bis alle Fußgänger die andere Straßenseite erreicht haben.
En Anglujo la stirantoj agas unue same, sed je la fino malantaŭ la lastaj pied-irantoj jam reekveturas,
In England handeln die Lenker zuerst ebenso, aber sie fahren am Ende hinter den letzten Fußgängern schon wieder los,
kvankam tiuj estas ankoraŭ sur la zebrao.
obwohl diese noch auf dem Zebrastreifen sind.
En Hispanujo precipe la stiristoj plurapidas al la zebrao
In Spanien sausen insbesondere die Berufsfahrer weiter auf den Zebrastreifen zu
kaj abrupte funkciigas la bremsojn maljam en la lasta minuto,
und gehen erst in letzter Minute abrupt auf die Bremse,
se ili ne povis malhelpi homojn, tamen paŝi sur la zebraon.
wenn sie Leute nicht davon abhalten konnten, dennoch auf den Zebrastreifen zu treten.

Amuza komparo!
Ein amüsanter Vergleich!
Ĉu vi havas ankaŭ ekzemplojn ekster Eŭropo?
Haben Sie auch Beispiele außerhalb von Europa?

Ho, jes. La Hindoj eĉ malatentas semaforojn, kaj la tuta trafiko
Oh ja! Die Inder missachten Ampeln sogar, und der ganze Verkehr
- veturiloj kaj pied-irantoj - rapidas samtempe trans la zebraon,
- Fahrzeuge und Fußgänger - eilt gleichzeitig über den Zebrastreifen,
kaj en alia lando - mi ne menciu ties nomon -
und in einem anderen Land - dessen Namen sollte ich nicht erwähnen -
la taksi-ŝoforoj kun intenco malatentas, ke maljunuloj ...
passen die Taxifahrer absichtlich nicht auf, dass Alte ...

<14.6>
(D-ino Klerulo ree interrompas.)
([Frau] Dr. Klerulo unterbricht erneut.)
He! Fino! Nun mi devas bremsi vian fantazion.
He! Schluss! Jetzt muss ich Ihre Fantasie bremsen.
La lastan observon mi neniel kredas.
Die letzte Beobachtung glaube ich überhaupt nicht (wörtlich: in keiner Weise).

Bone, vi kaptis min. Sed bonvolu ne forgesi:
Gut, Sie haben mich erwischt. Aber vergessen Sie bitte nicht:
Oni antaŭ la ekzameno informis min, ke mi rajtos aserti fantaziajn faktojn, eĉ mensogojn ...
Man hat mich vor der Prüfung informiert, dass ich fantastische Sachen behaupten darf, sogar Lügen ...

Nekredebla ŝercemulo. Kompreneble nur rilate privatajn informojn.
Unglaublicher Witzbold. Natürlich nur in Bezug auf private Informationen.
Sed nu bone, mi rezignas diskuti.
Aber nun gut, ich verzichte auf eine Diskussion.

Kaj ni eble konsentas, ke ankaŭ formala ekzameno estas tiel pli amuza, ĉu ne?
Und wir stimmen vielleicht überein, dass auch eine formale Prüfung so amüsanter ist, nicht wahr?

Pli amuza jes, sed malpli serioza.
Amüsanter ja, aber weniger seriös.
Bone, sinjoro Globotrotulo, mi jam vidas, ke vi estas ankoraŭ same informita kaj sprita kiel tiam, kiam ni interkonatiĝis.
Gut, Herr Globetrotulo, ich sehe schon, dass Sie noch genauso informiert und geistreich sind wie damals, als wir uns kennen lernten.
Mi vere devas ridi pri viaj spritaĵoj kaj pli bone finu la ekzamenadon.
Ich muss wirklich über Ihre Geistesblitze lachen und beende besser das Prüfen.
Fartu bone, kaj atentu en kelkaj landoj sur la zebraoj!
Leben Sie wohl, und passen Sie in einigen Ländern auf dem Zebrastreifenauf!

Ĝis revido, doktorino Klerulo, kaj multan dankon.
Auf Wiedersehen, Frau Doktor Klerulo, und vielen Dank.
Estis plezuro, rerenkonti vin.
Es war ein Vergnügen, Sie wiederzutreffen.

<15.00>
Konstruu historion el la sekvantaj vortradikoj:
Erstellen Sie eine Geschichte aus den folgenden Wortwurzeln:
Kiel Bruno organizas vojaĝon al Brazilo
Wie Bruno eine Reise nach Brasilien organisiert


<15.1>
Bruno estas studento dudek jarojn aĝa.
(oder: ... dudek-jar-aĝa ktp., mehrere Möglichkeiten)
Bruno ist ein Student, 20 Jahre alt.
(oder: ... zwanzigjähriger Student, usw.)

<15.2>
Li ne havas multan monon laborante en kafejo.
Er hat nicht viel Geld und arbeitet in einem Café.
(Oder: ... da er in einem Café arbeitet.)

<15.3>
Tiun ĉi jaron Bruno volas vojaĝi al Brazilo.
Dieses Jahr will Bruno nach Brasilien reisen.

<15.4>
Sed kiel (oni devu) organizi (tion)?
Aber wie [sollte man das] organisieren?

<15.5>
Nu, Bruno scias, kiel labori per komputilo.
Nun, Bruno weiß, wie man mit einem Computer arbeitet.

<15.6>
Precipe li scias, kiel oni vagadas tra la Interreto.
Vor allem weiß er, wie man durchs Internet zu schweifen (= surfen) pflegt.

<15.7>
Krome li lernis Esperanton, por renkonti multajn homojn el la tuta mondo.
Außerdem hat er Esperanto gelernt, um viele Menschen aus der ganzen Welt zu treffen.

<15.8>
Unue li serĉis adresojn de Brazilaj Esperantistoj per serĉomaŝino en la Interreto.
Als erstes suchte er Adressen brasilianischer Esperantisten per Suchmaschine im Internet.

<15.9>
Poste li skribis al ili kaj atendis reagojn.
Danach schrieb er ihnen und wartete auf Reaktionen.

<15.10>
Venis respondoj de multaj homoj.
Es kamen Anworten von vielen Leuten.

<15.11>
Kelkaj volas renkonti lin. Aliaj volas peri pliajn kontaktojn al Esperantistoj kun adresoj en la Interreto.
Einige wollen ihn treffen. Andere wollen weitere Kontakte zu Esperantisten mit Adressen im Internet vermitteln.

<15.12>
Bruno faris multajn planojn, kiel (li povos) vojaĝi tra la lando.
Bruno machte viele Pläne, wie [er] durch das Land reisen [konnte].

<15.13>
Li proponis prelegojn antaŭ lokaj grupoj.
Er schlug Vorträge vor örtlichen Gruppen vor.

<15.14>
La Brazilaj amikoj tre ĝojis kaj demandis, pri kio li volas prelegi.
Die brasilianischen Freunde freuten sich sehr und fragten, worüber er vortragen wolle.

<15.15>
Bruno respondis, ke li rakontos pri la vivo en Gemanujo.
Bruno antwortete, dass er über das Leben in Deutschland erzählen werde.

id="15.16" <15.16>
Tio tre interesas la Brazilanojn, ĉar ili povas aŭdi tion el rekta fonto, ne kiel kutime el televido aŭ gazeto.
Das interessiert die Brasilianer sehr, denn sie können das aus direkter Quelle hören, nicht wie gewöhnlich aus Fernsehen oder Zeitung.

<15.17>
Inverse Bruno mem spertos, kiel oni vivas en tiu lando.
Umgekehrt wird Bruno selbst erfahren, wie man in diesem Land lebt.

<15.18>
Sed Bruno devas ŝpari kaj ne rajtas tro multe elspezi.
Aber Bruno muss sparen und darf nicht zu viel ausgeben.

<15.19>
Tial li petis, peri malmultekostajn tranoktejojn.
Deshalb bat er, [ihm] billige Unterkünfte zu vermitteln.

<15.20>
La Brazilaj amikoj peris simplajn hotelojn, kaj foje ili ankaŭ volas akcepti lin hejme.
Die brasilianischen Freunde vermittelten billige Hotels, und zuweilen wollen sie ihn auch zu Hause empfangen.

<15.21>
Baldaŭ Bruno scias, kiel li povos vojaĝi tra Brazilo sen multa mono.
Bald weiß Bruno, wie er ohne viel Geld durch Brasilien reisen kann.

<15.22>
Li certe renkontos multajn novajn geamikojn kaj partoprenos en ilia ĉiutaga vivo.
Er wird sicherlich viele neue Freunde und Freundinnen treffen und an ihrem täglichen Leben teilnehmen.

<15.23>
Danke al Esperanto kaj la Interreto jen vojaĝo tra fremda lando kun nekredeblaj spertoj.
Dank Esperanto und dem Internet hier eine Reise durch ein fremdes Land mit unglaublichen Erfahrungen.


<16.0>
Kiaj homoj lernas Esperanton?
Was für Menschen lernen Esperanto?

Kompletigu la subajn frazojn,
Vervollständigen Sie die unten stehenden Sätze,
aldonante mankantajn konstruradikojn kaj/aŭ finaĵojn al la koncernaj vortformoj.
indem Sie den betreffenden Wortformen fehlende Bildungswurzeln und/oder Endungen hinzufügen.
Atentu, ke kiel kutime foje mankas nenio malgraŭ la punktetoj.
Beachten Sie, dass wie gewöhnlich zuweilen nichts fehlt, trotz der Pünktchen.


<16.1>
Estas klare, ke oni nuntempe lernas Esperanton ne pro tio,
Es ist klar, dass man heutzutage Esperanto nicht deshalb lernt,
ĉar oni volas progresi en sia profesio.
weil man in seinem Beruf Fortschritte machen will.

<16.2>
Por tio oni devas klopodi pri aliaj fremdaj lingvoj,
Dafür muss man sich mit anderen Fremdsprachen abmühen,
kiujn parolas pli multaj homoj en la mondo.
welche mehr Menschen in der Welt sprechen.

<16.3>
Se oni do povas nomi aliajn grandajn lingvojn "lingvoj de la komerco",
Wenn man also andere bekannten Sprachen "Sprachen des Handels" nennen kann
tiam oni kontraŭe nomu Esperanton "la lingvo de amikeco".
dann nenne man Esperanto im Gegensatz dazu "die Sprache der Freundschaft".

<16.4>
Sekve Esperanton lernas precipe homoj, kiuj ŝatas kontaktojn, do, estas entute kontaktemaj.
Folglich lernen Esperanto vornehmlich Menschen, die Kontakte mögen, also insgesamt kontaktfreudig sind.

<16.5>
Krome ili volonte lernas; do, ili estas ankaŭ lernemaj.
Außerdem lernen sie gern; also sind sie auch lerneifrig.

<16.6>
Plie ili emas, vojaĝi en la mondo; do, ili estas vojaĝemaj.
Weiter sind sie geneigt, in der Welt zu reisen; also sind sie reisefreudig.

<16.7>
Por praktiki Esperanton, estas utile, ke la Esperantistoj estas parolemaj.
Um Esperanto zu verwenden, ist es nützlich, dass die Esperantisten mitteilungsfreudig sind.

<16.8>
La plej multaj Esperanto-parolantoj estas kapablaj, esprimi sin en pli ol unu fremda lingvo, do ili estas plurlingvanoj.
Die meisten Esperanto-Sprechenden sind in der Lage, sich in mehr als einer Fremdsprache auszudrücken, also sind sie Mehrsprachler.

<16.9>
Dum Esperanto-aranĝoj oni vigle diskutadas, ĉar Esperantistoj estas ankaŭ tre diskutemaj.
Während Esperanto-Veranstaltungen pflegt man lebhaft zu diskutieren, denn Esperantisten sind auch sehr diskutierfreudig.

<16.10>
Kiam vesperas kaj la cerboj ne plu estas freŝaj, oni provas malstreĉiĝi per dancado,
Wenn es Abend ist und die Gehirne nicht mehr frisch sind, versucht man, sich durch Tanzen zu entspannen,
ĉar multaj Esperantistoj estas ankaŭ dancemaj.
denn viele Esperantisten sind auch tanzfreudig.
Nur dormemuloj frue enlitiĝas.
Nur Schlafmützen gehen früh ins Bett.

<16.11>
Dancemuloj tradancas la tutan nokton,
Tanzwütige tanzen die ganze Nacht hindurch,
dum bieremuloj trinkegas amason da biero.
wohingegen Bierliebhaber eine Unmenge Bier saufen.

<16.12>
Ĝis (kiam) la lasta el la "malstreĉiĝemuloj" estas dormonta,
Bis der Letzte der "Entspannung Suchenden" bettreif ist,
la unuaj partoprenantoj jam reaperas el la dormejoj por serĉi maten-manĝon.
erscheinen aus den Schlafräumen schon wieder die ersten Teilnehmer, um ein Frühstück zu suchen.

<16.13>
Esperantistoj ofte estas nekutime societemaj kaj socialaj.
Esperantisten sind oft ungewöhnlich gesellig und sozial.

<16.14>
Sed iuj inverse emas, sin tre apartigi kaj elstarigi,
Aber bestimmte [Esperantisten] neigen umgekehrt dazu, sich sehr abzusondern und hervorzuheben,
tiel ke estas malfacile, trakti ilin en amikaj etoso.
so dass es schwer ist, sie in freundschaftlicher Atmosphäre zu behandeln.

<16.15>
Esperantistoj certe estas ne-ordinaruloj,
Esperantisten sind sicher ungewöhnliche Menschen,
sed ne estas ĝuste, opinii ĉiujn Esperantistojn ne-normaluloj.
aber es ist nicht richtig, alle Esperantisten für Nichtnormale zu halten.

<16.16>
Esperanto-asocioj klopodas, ke laŭeble multaj Esperantistoj membriĝu al ili,
Esperanto-Vereinigungen bemühen sich, dass möglichst viele Esperantisten in ihnen Mitglied werden,
laŭeble longe membru en ili kaj laŭeble maljam mortante eksmembriĝu. .
möglichst lange in ihnen Mitglied sind und möglichst erst mit dem Tode (wörtlich: sterbend) austreten (wörtlich: Ex-Mitglied werden).


<17.0>
Distraĵoj / Unterhaltsames


<17.1>
Ŝercoj: En la juĝejo / Witze: Im Gerichtssaal

En la sekvantaj dialogoj la reagoj a) ĝis g) ne konformas
In den folgenden Dialogen passen die Reaktionen a) bis g) nicht.
Elektu por ĉiu dialogo el la reagoj a) ĝis g) la plej spritan.
Wählen Sie zu jedem Dialog aus den Reaktionen a) bis g) die witzigste aus.

Lösungen:

A) Juĝisto: Kial vi diris antaŭe malĝustan aĝon de vi?
A) Richter: Warum nannten Sie vorhin ein falsches Alter von Ihnen?
d) Virino: Ne malĝustan, sinjoro juĝisto, sed malaktualan.
d) Frau: Kein falsches, Herr Richter, sondern ein überholtes.

B) Juĝisto: Do, fine oni ne povis konvinki min, ke estis vi, kiu ŝtelis la monon.
B) Richter: Also, am Ende konnte man mich nicht überzeugen, dass Sie es waren, der das Geld gestohlen hat.
f) Viro (surprizite): Ĉu tio signifas, ke la mil ducent eŭroj estas nun definitive miaj?
f) Mann (überrascht): Heißt das, dass die 1.200 EUR nun endgültig mir gehören (wörtlich: meine sind)?

C) Juĝisto (kolere): Ĉu vi nun fine komunikos, kiu helpis vin en tiu fi-ago?
C) Richter (zornig): Werden Sie nun endlich mitteilen, wer Ihnen bei dieser Untat geholfen hat?
e) Viro (forte nee): Sed, sinjoro juĝisto, ĉu vi en mia rolo malkaŝus la nomon de via bofrato?
e) Mann (heftig ablehnend): Aber, Herr Richter, würden Sie an meiner Stelle (wörtlich: in meiner Rolle) den Namen Ihres Schwagers verraten?

Ĉ) Juĝisto: Konfesu finfine vian kulpon! Mi jen havas la nomojn de du homoj,
kiuj vidis vin rabanta la monujon de sinjoro Majer.
Ĉ) Richter: Bekennen Sie nun endlich Ihre Schuld! Ich habe hier die Namen von 2 Personen, die Sie gesehen haben, wie Sie das Portemonnaie von Herrn Majer geraubt haben.
g) Junulo (gaje): Ho, tio ne sufiĉas kiel pruvo: mi jen havas la nomojn de dudek personoj, kiuj ne vidis min.
g) Junger Mensch (fröhlich): Oh, das reicht nicht als Beweis:
Ich habe hier die Namen von 20 Personen, die mich nicht gesehen haben.

D) Juĝisto: Ĉu mi ne jam lastan fojon diris al vi, ke mi ne plu volas revidi vin tie ĉi?
D) Richter: Habe ich Ihnen nicht schon beim letzten Mal gesagt, dass ich Sie hier nicht mehr wiedersehen will?
b) Viro (vigle jese): Vi tute pravas, sinjoro juĝisto, sed mi vane atentigis pri tio la policanojn, kiuj kaptis min.
b) Mann (lebhaft zustimmend): Sie haben völlig Recht, Herr Richter,
aber ich habe die Polizisten, die mich geschnappt haben, vergebens darauf hingewiesen.

E) Juĝisto: Kial vi povas aserti, ke vi staras tie ĉi pro via kredo?
E) Richter: Warum können Sie behaupten, dass Sie Ihres Glaubens wegen hier stehen?
a) Kaptito: Ĉar mi kredis, ke oni ne kaptos min
a) Gefangener: Da ich geglaubt habe, dass man mich nicht erwischen wird.

F) Juĝisto: Tial la juĝista estraro fiksis la sumon de monate mil ducent eŭroj por via eks-edzino.
F) Richter: Deshalb hat der Gerichtsvorstand die Summe von monatlich 1.200 EUR für Ihre Exehefrau festgesetzt.
ĉ) Eks-edzo (ĝoje): Bonege! Kaj se tio foje ne sufiĉas, ankaŭ mi povus ja kontribui iom.
ĉ) Exehemann (freudig): Bestens! Und wenn das mal nicht reicht, könnte ich ja auch noch etwas beitragen.

G) Juĝisto: Kiu estas via naskiĝ-dato?
G) Richter: Was ist Ihr Geburtsdatum?
c) Maljunulino (kontraŭante): Tion mi ne diras. Vi ja ĉiu-okaze ne donacos ion al mi je mia naskiĝ-tago.
c) Alte Frau (widerborstig): Das sage ich nicht. Sie werden mir ja sowieso nichts zum Geburtstag schenken.

<17.2>
Veraj turistoj (Ŝerco per vortludo) / Wahre "Turisten" (Ein Scherz mit einem Wortspiel)

Ĉu vi scias, kie en Germanujo loĝas profesiaj "turistoj"?
Wissen Sie, wo in Deutschland professionelle "Touristen" wohnen?

Nu, en la urboj Ulm kaj Münster. Nun, in den Städten Ulm und Münster.

Ĉar tiuj urboj ankoraŭ havas homon, kiu loĝas sur alta preĝejo-turo kaj atentas,
Denn diese Städte haben noch einen Menschen, der auf einem hohen Kirchturm wohnt und aufpasst,
kiel dum la antaŭaj tempoj, ĉu ne ie estas fumo de fajro aŭ ĉu venas malamikoj.
wie in früheren Zeiten, ob nicht irgendwo Rauch eines Feuers ist oder ob Feinde kommen.

Ankaŭ tiujn homojn sur turoj oni nomas turistoj,
Auch diese Leute auf Türmen nennt man turistoj (im Esperanto, im Deutschen: 'Türmer'),
sed por ne intermiksi la du samformajn vortojn, skribu la malpli oftan vorton "tur-isto".
aber um nicht die zwei gleichförmigen Wörter zu verwechseln, schreiben Sie das seltenere Wort tur-isto ('Türmer').


<17.3>
Ĉu teksto de filozofo aŭ de idioto?
Ein Text eines Philosophen oder eines Idioten?

(Sensenca teksto)
(Ein unsinniger Text)

Ĉu vi komprenas la sekvantan tekston? Legu kaj ridu! Provu traduki!
Verstehen Sie den folgenden Text? Lesen und lachen Sie! Versuchen Sie zu übersetzen!
Provu formi similan tekston per tabel-vortoj.
Versuchen Sie, einen ähnlichen Text mit Tabellwörtern zu formulieren.

Iam estas ĉies vico.
Irgendwann ist jeder dran.
Ĉiam estas ies vico.
Immer ist irgendeiner dran.
Neniam estas nenies vico.
Niemals ist niemand dran.

Plia ekzemplo:
Ein weiteres Beispiel:

Ien oni ĉiam iras.
Irgendwohin geht man immer.
Ĉien oni iam iras.
Überallhin geht man irgendwann.
Nenien oni neniam iras.
Nirgendwohin geht man niemals.

Kaj nun estas via vico ...
Und jetzt sind Sie dran ...


Ein weiteres Beispiel mit -al :

Ial iam ĉiu kulpas.
Aus irgendeinem Grund ist irgendwann jeder Schuld.
Ĉial ĉiam iu kulpas.
Aus jedwedem Grund ist immer irgendwer Schuld.
Nenial neniam neniu kulpas.
Aus keinem Grund ist niemals niemand Schuld.


<17.4>
Bonfarto (Konfuza dialogo)
Wohlbefinden (Ein wirrer Dialog)

Bonan tagon, kiel vi fartas, ĉu bone?
Guten Tag, wie geht es dir, gut?

Nu jes, ne bone, sed jam pli bone.
Nun ja, gut nicht, aber schon besser.

Estas ja bone, se vi jam fartas pli bone!
Ist ja gut, wenn es dir schon besser geht!

Jes, sed estus pli bone, se mi fartus bone.
Ja, aber es wäre besser, wenn es mir gut ginge.

Kion? Ho, jes, do, fartu bone!
Was? O ja, äh, mach's gut!

Bone, same!
Gut, gleichfalls!

<18.0>
Kri-vortoj (Interjekcioj)
Ausrufewörter (Interjektionen)


<18.1>
Kutime pretervidata vortklaso estas la interjekcioj.
Gewöhnlich übersehene Wortklasse sind die Interjektionen.
Oni nomas ilin ankaŭ "kri-vortoj", kvankam oni ne ĉiujn (ĉiam) krias.
Man nennt sie auch "Ausrufewörter", obwohl man nicht alle (immer) ausruft.
Jen listo de jam prezentitaj kri-vortoj kaj kelkaj pliaj utilaj:
Hier eine Liste der schon präsentierten Ausrufewörter sowie einige weitere nützliche:

aj
ba
ek
fi
ha
he / he ho
hm
ho
hu
ve / ho ve
aua (Schmerz)
ach was (Abtun, Abwiegeln)
los (Startsignal)
pfui (Empörung)
oho (Erstaunen)
he (Aufmerksamkeit, Protest) / heda (dito, mit Verstärkung)
hm (Unsicherheit, Zögern)
oh, ach (allgemeine lebhafte Reaktion)
huch (Erschrecken)
weh (Klage, Seelenschmerz); wehe (Drohruf) / o weh (dito, mit Verstärkung)

<18.2>
Enmetu nun la konformajn kri-vortojn en la suban tekston:
Fügen Sie nun die passenden Ausrufewörter in die unten stehenden Texte ein:

Titolo: Preskaŭa akcidento sur kampara vojo
Ein Beinaheunfall auf einem ländlichen Weg

Pied-iranto paŝas sur tre mallarĝa ponto kaj subite rimarkas ion:
Ein Fußgänger schreitet auf einer sehr schmalen Brücke und bemerkt plötzlich etwas:

Hm, kion signifas tiu polvonubo tie antaŭe sur la vojo?
Hm, was bedeutet diese Staubwolke dort vorne auf dem Weg?
Ĉu kamiono venas tie?
Kommt dort ein Lastwagen?

Ho, nun mi rekonas la veturilon, estas aŭtobuso.
Oh, jetzt erkenne ich das Fahrzeug, es ist ein Autobus.

Ha, nekredeble, kiom rapide tiu alproksimiĝas, kaj ĝi baras la tutan vojon!
Oho, unglaublich, wie schnell der näherkommt, und er versperrt den ganzen Weg!
Tio endanĝerigas min.
Das bringt mich in Gefahr.

Ba, mi ne timu, la ŝoforo certe vidas min marŝanta trans la ponton.
Ach was, ich sollte keine Angst haben, der Fahrer sieht mich sicher, wie ich über die Brücke spaziere.

He, sinjoro, pli malrapide! He ho, homo, atentu, atentu!!
He, [mein] Herr, langsamer! Heda, Mensch, aufpassen, aufpassen!!
Fi! Tiu ulo tute ne reagas. Kion fari? Kion fari?
Pfui! Der Kerl reagiert überhaupt nicht. Was tun? Was tun?

Hu, mi devas salti en la rivereton!
Huch, ich muss in den Bach springen!
Ek! (saltas fakte)
Los! (springt tatsächlich)

(starante profunde en la akvo / tief im Wasser stehend:)
Ho ve, mi estas tute malseka kaj malpura, kaj aj, miaj kruroj doloras.
O weh, ich bin ganz nass und schmutzig, und aua, meine Unterschenkel schmerzen.

(furioze / wütend:)
Ve al tiu fia busostiristo! Mi raportos tion al la polico.
Wehe diesem schuftigen Busfahrer! Ich werde das der Polizei berichten


<19.0>
Ripeto de la konstru-radikoj "-ism-", "-aĉ-" kaj "-end-"
Wiederholung der Bildungswurzeln -ism-, -aĉ- und -end-


<19.1>
"ism" kiel vortero aŭ nur vortoparto
ism als Wortbestandteil (Morphem) oder nur Wortteil

En la sekvaj du frazoj "-ism-" estas vortero, nome (konstru)radiko:
In den folgenden 2 Sätzen ist -ism- ein Wortbestandteil, nämlich eine Bildungswurzel:

Ĉiu ismo povas produkti fanatikajn anojn.
Jede Weltanschauung kann fanatische Anhänger hervorbringen.
Konataj ismoj estas la kapitalismo, la Kristanismo kaj la socialismo.
Bekannte Weltanschauungen sind der Kapitalismus, das Christentum und der Sozialismus.

Atentu / Beachten Sie :
Ankaŭ aliaj vortoj kiel ekzemple "turismo" havas finan parton "ism",
Auch andere Wörter wie zum Beispiel turismo haben einen Endteil ism,
sed ĝi ne estas la (konstru-)radiko "-ism-", sed nur vortoparto.
aber er ist nicht die Bildungswurzel -ism-, sondern nur ein Wortteil.
(vidu pliajn ekzemplerojn en la ĉapitro 20.2)
(Siehe weitere Exemplare im Kapitel 20.2)


<19.2>
Ne intermiksu "-aĉ-" kaj "fi-"
Verwechseln Sie nicht -aĉ- und -fi-

"aĉa" signifas 'malbona laŭ ekstera kvalito',
aĉa bedeutet 'schlecht nach der äußerlichen Qualität',
kontraŭe al "fia", kiu indikas internan malbonecon, kontraŭ la moralo.
im Gegensatz zu fia, welches eine innere Schlechtigkeit, der Moral zuwider, anzeigt.

Do, oni diras ekzemple:
Man sagt also beispielsweise:
domaĉo 'Kabuse', hundaĉo 'Köter', muzikaĉo 'Katzenmusik' ktp. / usw.
Atentu do jenan diferencon:
Beachten Sie also folgenden Unterschied:
aĉ-ulo, homaĉo : homo en malbona stato / ein Mensch in schlechtem Zustand
fi-ulo, fi-homo : homo kun malbona moralo / ein Mensch mit schlechter Moral

Ekzerco: / Übung:
Anstataŭigu en la sekvanta rakonteto la radikon "malbon-" per "fi-" aŭ "-aĉ-".
Ersetzen Sie in der folgenden kleinen Erzählung die Wurzel malbon- durch fi- oder -aĉ-.

Ergebnis:

La aĉa loĝejo / Die üble Wohnung

Mi loĝas en aĉa ĉambro, plena de fiaj muŝoj.
Ich wohne in einem miesen Zimmer, voll von bösen Fliegen.

Tamen la fia homo, kiu lu-donas ĝin al mi, postulas aĉan prezon por ĝi.
Dennoch verlangt der üble Mensch, der sie mir vermietet, einen schlechten Preis für sie.

Por preni la monon, la lu-donanto aperadas persone en siaj aĉaj vestoj kun sia fia/aĉa hundo.
Um das Geld [in Empfang] zu nehmen, pflegt der Vermieter persönlich in seiner schäbigen Kleidung mit seinem bösen/hässlichen Hund zu erscheinen.
La fia besto minacadas min per aĉaj sonoj.
Das böse Tier pflegt mich mit widerlichen Lauten zu bedrohen.
Kiam mi iam malatente paŝis sur ĝian aĉan voston, la hundo provis ataki min. Aĉe/Fie!
Als ich einmal unvorsichtig auf seinen schäbigen Schwanz trat,
versuchte der Hund, mich anzugreifen. Mist!/Gemein!

Mi nepre vidu, kiel mi forlasu tiun aĉan situacion kun la fia lu-donanto.
Ich sollte unbedingt schauen, wie ich diese blöde Situation mit dem gemeinen Vermieter verlasse.


<19.3>
Atentu la diferencon inter "-end-", "-ind-" kaj "-ot-"
Beachten Sie den Unterschied zwischen -end-, -ind- und -ot-

"-end-" signifas, ke io devas esti farata.
-end- bedeutet, dass etwas getan werden muss.

Bone diferencigu:
Unterscheiden Sie gut:
Leginda libro: libro, kiu estas valora, ke oni legas ĝin.
Ein lesenswertes Buch: ein Buch, das es wert ist, dass man es liest.
Legenda libro: libro, kiun oni devas legi.
Ein zu lesendes Buch: ein Buch, dass man lesen muss.
Legota libro: libro, kiun oni legos (iam).
Ein künftig gelesenes Buch: ein Buch, dass man (irgendwann) lesen wird.

Ekzerco: / Übung:

Enmetu -end-, -ind- aŭ -ot- en la subajn frazojn:
Setzen Sie -end-, -ind- oder -ot- in die unten [stehenden] Sätze ein:

Ergebnis:

En mia oficejo / In meinem Büro

Ĉiumatene ĉe mia laborejo mi unue rigardas, kiuj dokumentoj kuŝas sur mia skribtablo.
Allmorgendlich schaue ich an meinem Arbeitsplatz als erstes, welche Dokumente auf meinem Schreibtisch liegen.

Tio, kion mi devas fari, estas la listo de la farendaĵoj.
Das, was ich tun muss, ist die Liste der zu machenden Dinge.

Ne ĉio en la listo el mia vidpunkto estas ankaŭ inda, esti farata,
Nicht alles in meiner Liste ist es aus meinem Blickwinkel auch wert, getan zu werden,
sed mia ĉefo decidas, kio estas farenda kaj kio ne nepre.
aber mein Chef entscheidet, was zu tun ist und was nicht unbedingt.

Foje iu decido de li laŭ mia opinio estas dubinda, se ne kritikinda, eĉ kritikenda,
Zuweilen ist irgendeine Entscheidung von ihm meiner Meinung nach zweifelhaft (wörtlich: bezweifelnswert), wenn nicht kritikwürdig, sogar zu kritisieren (wörtlich: kritikpflichtig),
tamen neniel publike kritikota, ĉar mi estas nur subulo.
dennoch in keiner Weise davor, kritisiert zu werden, denn ich bin nur ein Untergebener.

Tiuj taskoj, kiujn mi ne povas tuj plenumi, estas la farotaĵoj, egale, ĉu ili estas farendaj aŭ nur farindaj.
Diejenigen Aufgaben, die ich nicht sofort erledigen kann, sind die anstehenden (wörtlich: gemacht werdenden), egal, ob sie zu machen sind (= getan werden müssen) oder nur ausführenswert sind.


<20.0>
Neklara strukturo de Esperanto-vorto: mal-avantaĝoj kaj avantaĝoj
Unklare Struktur eines Esperanto-Worts: Nachteile und Vorteile

Kiel internacia lingvo Esperanto estu klara, precipe ĝiaj vortoj havu klaran struktuon.
Als internationale Sprache soll Esperanto klar sein, insbesondere seine Wörter sollen eine klare Struktur haben.
Sed ekzemple pro la influo de la Latina kaj de la antikva Greka lingvoj Esperanto havas multajn vortojn kun ŝajnaj radikoj, speciale afiksoj.
Aber zum Beispiel wegen des Einflusses des Lateinischen und des Altgriechischen hat Esperanto viele Wörter mit scheinbaren Wortwurzeln, speziell Affixen.
Tio iom ĝenas la facilecon de Esperanto.
Das stört die Leichtigkeit des Esperanto etwas.


<20.1>
Vortoj kun nur unu ebla strukturo
Wörter mit nur einer möglichen Struktur

Tiel longe, kiel vorto havas nur unu eblan strukturon, la problemo de ŝajnaj radikoj ankoraŭ ne estas tiom grava.
So lange, wie ein Wort nur eine mögliche Struktur hat, ist das Problem der Schein-Wurzeln noch nicht so bedeutend.

Ekzemple la vorto "pacifismo" povas havi nur la strukturon "pacifism/o"
Zum Beispiel kann das Wort pacifismo nru die Struktur pacifism/o
kaj ne "pacif/ism/o", ĉar "pacif-" ne estas Esperanto-radiko.
und nicht pacif/ism/o haben, denn pacif- ist keine Esperanto-Wurzel.

Same la vorto "pacifisto" povas havi nur la strukturon "pacifist/o"
In gleicher Weise kann das Wort pacifisto nur die Struktur pacif/ist/o haben
kaj la vorto "optimisto" nur la strukturon "optimist/o".
und das Wort optimisto nur die Struktur optimist/o .


<20.2>
Vortoj kun pli ol unu ebla strukturo
Wörter mit mehr als einer möglichen Struktur

Sed ekzistas ankaŭ vortoj kun du (aŭ pliaj) eblaj strukturoj,
Aber es gibt auch Wörter mit zwei (und weiteren) möglichen Strukturen,
ekzemple la vorto "turismo", kies strukturo povas esti "turism/o" (ĝusta) aŭ *"tur/ism/o" (malĝusta).
beispielsweise das Wort turismo, dessen Struktur turism/o (richtig) oder tur/ism/o (falsch) sein kann.
Ĉar "ismo de turo" estas sensenca, pri la ĝusta versio decidas ĉi-ekzemple la signifo.
Weil 'Turm-Weltanschauung' sinnlos ist, entscheidet in diesem Beispiel die Bedeutung über die richtige Version.

Tamen aliaj vortoj havas pli ol unu strukturon, kiu ankaŭ laŭ la signifo, almenaŭ teorie estas ebla.
Andere Wörter haben allerdings mehr als eine Struktur, die auch von der Bedeutung her, zumindest theoretisch möglich ist.

Ekzemple "Indiano" certe havas la strukturon "Indi/an/o", do loĝanto de la "Indioj"
Zum Beispiel hat Indiano sicher die Struktur Indi/an/o, also Einwohner der "Indien"
(tio estas malnova nomo por la suda kaj la norda partoj de Ameriko).
(das ist ein alter Name für den südlichen und den nördlichen Teil von Amerika).
Sed teorie povus temi ankaŭ pri "in/di/an/o" = "ano de ina dio" 'Anhänger eines weiblichen Gottes'.
Aber theoretisch könnte es auch um "indiano" = "ano de ina dio" 'Anhänger einer weiblichen Gottheit' gehen.
(Tiu-okaze en teksto helpas la majusklo por vorto, kiu devenas de nomo.)
(In diesem Fall hilft in einem Text der Großbuchstabe für ein Wort, das von einem Namen herrührt.)

Aliaj vortoj havas fakte du ankaŭ laŭ la signifo preskaŭ same verŝajnajn strukturojn.
Andere Wörter haben tatsächlich zwei auch der Bedeutung nach fast gleich wahrscheinliche Strukturen.
Ekzemple ni jam traktis la vorton "turisto",
Beispielsweise behandelten wir schon das Wort turisto,
kies strukturo povas esti "turist/o" 'Tourist' aŭ "tur/ist/o" 'Türmer'.
dessen Struktur turist/o 'Tourist' oder tur/ist/o 'Türmer' sein kann.
Foje do nur la kunteksto decidas, kiu strukturo estas aktuale ĝusta.
Zuweilen entscheidet also nur der Kontext, welche Struktur aktuell richtig ist.
Bonŝance el tiaj ekzempleroj rezultas ne nur problemoj, sed ankaŭ amuzaj vortludoj,
Zum Glück ergeben sich aus solchen Exemplaren nicht nur Probleme, sondern auch amüsante Wortspiele,
kiel montriĝis jam en la ĉapitro 17.2.
wie sich schon in Kapitel 17.2 zeigte.

Jen bela ekzemplo: / Hier ein schönes Beispiel :
"Post la kurso ni faris ekskurson, tiel ke ĉiuj ekskursanoj (ekskurs/an/oj)
"Nach dem Kurs machten wir eine Exkursion, so dass alle Ausflügler (ekskurs/an/oj)
estis ekskursanoj (eks/kurs/an/oj)."
ehemalige Kursteilnehmer (eks/kurs/an/oj) waren."

Ekzerco / Übung:

Klarigu la strukturo(j)n de la subaj vortoj. Kiuj taŭgas eventuale por vortludo?
Erklären Sie die Struktur(en) der unten [stehenden] Wörter. Welche taugen eventuell für ein Wortspiel?

Ekzemple / Zum Beispiel:
kulturo => kultur/o (ebla vortludo per kul/tur/o 'Mückenturm')
kulturo => kultur/o (mögliches Wortspiel mit kul/tur/o ' Mückenturm')

Kaj nun vi / Und jetzt Sie :

Ergebnisse:

centimetro => centimetr/oZentimeter
dividi => divid/i, di/vid/iteilen, 'einen Gott sehen' (Wortspiel?)
ekrano => ekran/oBildschirm, ek/ran/o 'Los-Frosch' gibt keinen Sinn
gramatikisto => gramatik/ist/oGrammatiker
idealismo => ideal/ism/oIdealismus
kalendaro => kalendar/oKalender
kalkulo => kalkul/o, kalk/ul/oBerechnung, 'Kalk-Mensch' ('Verkalkter'? Wortspiel möglich)
kamarado => kamarad/oKamerado
kantino => kantin/o, kant/in/oKantine, 'Gesangsfrau' (Wortspiel möglich)
komunumo => komun/um/oGemeinschaft
konsidero => konsider/oErwägung
kukumo => kukum/o, kuk/um/o
Gurke, 'Kuchenartiges' (Wortspiel möglich)
lingvistiko => lingvistik/oLinguistik, lingv/ist/ik/o 'Wissenschaft von den Linguisten' gibt keinen Sinn
maksimumo => maksimum/oMaximum
marmelado => marmelad/oMarmelade
monero => mon/er/oMünze
optimismo => optimism/oOptimismus
ordinara => ordinar/agewöhnlich
plenumo => plen/um/oErfüllung
posteulo => post/e/ul/oNachfolger
postulo => postul/o, post/ul/oForderung, Nachfolger (Wortspiel möglich)
retumi => ret/um/isich im Internet tummeln
romano => roman/oRoman
Romano => Rom/an/oEinwohner Roms (Großschreibung wichtig)
Rumano => Ruman/oRumäne (Großschreibung wichtig: rum/an/o 'Rum-Anhänger')
sentema => sent/em/a, sen/tem/aempfindlich, themenlos (Wortspiel möglich)
sistema => sistem/asystematisch
societo => societ/o, soci/et/oVerein, Minigesellschaft (Wortspiel möglich)

Es gibt natürlich noch viel mehr Beispiele, die aber den hier bekannten Wortschatz zu sehr sprengen würden.


<21.0>
Poezio per pinta plumo / Dichtkunst mit spitzer Feder:

Kiel tekstas la originaloj / Wie lauten die Originale?

(tradukoj de / Übersetzungen von Rudolf Fischer)


<21.1>
Proverbo / Sprichwort

(Zunächst hier die Wiedergabe der Esperanto-Version:)
Samtempe ĉiun ajn plaĉegi:
Gleichzeitig wem auch immer sehr zu gefallen:
Ne eblas, tiun arton regi.
Diese Kunst zu beherrschen, ist nicht möglich.

Und jetzt das Original:
Allen Menschen recht getan,
ist eine Kunst, die niemand kann.

... laŭ la Latina originalo: ...
... gemäß dem lateinischen Original: ...
(Neniu plaĉas al ĉiu.)
(Keiner gefällt allen.)

Komparu tiun ĉi proverbon kun simila de Zamenhof:
Vergleichen Sie dieses Sprichwort mit einem ähnlichen von Zamenhof:
"Oni ne povas sin movi laŭ ĉiu vento aparte."
"Man kann sich nicht eigens nach jedem Wind bewegen."


<21.2>
Saĝa observo / Weise Beobachtung

Se iu, kiu rampis pene
sur arbon, jam kontent-miene
sin kredas birdo, tiam klaras,
ke li eraras!

Wörtliche Übersetzung:
Wenn einer, der gekrochen ist mit Mühe
auf einen Baum, schon mit zufriedener Miene
sich für einen Vogel hält, dann ist klar,
dass er sich irrt!

Original:
Wenn einer, der mit Mühe kaum
gekrochen ist auf einen Baum,
schon meint, dass er ein Vogel wär',
so irrt sich der.

Wilhem Busch


Startseite Übersetzungen zu Lektion 8 Lektion 9 Übersetzungen zu Lektion 9 Grammatik zu Lektion 9 Übersetzungen zu Lektion 10
Wörterbuch Esp.-Deutsch: a al an ar b bo c ĉ d di do e ek er f fi fr g ĝ h ĥ i in io j ĵ k ki kl kon kr ku l li m me mo n ni o p pe po pr r ri s se si so su ŝ t ti to u v vi vo z
Wörterliste Deutsch-Esp.: Hinweise A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X ... Z